Ngày 27 tháng 5 (theo giờ địa phương), Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ đối với khả năng Iran chuyển kho dự trữ uranium đã làm giàu ở mức độ cao sang Nga hoặc Trung Quốc. Phát biểu tại cuộc họp nội các ở Nhà Trắng, ông Trump nói: "Không, tôi sẽ không cảm thấy thoải mái với phương án đó".
Bối cảnh đàm phán Mỹ-Iran
Trước đó, Nga từng tuyên bố sẵn sàng tiếp nhận uranium làm giàu của Iran nhằm hỗ trợ thúc đẩy thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran. Trung Quốc cũng có khả năng sẵn sàng tiếp nhận lượng uranium này. Ngày 25 tháng 5, Tổng thống Trump đã đăng trên Truth Social rằng uranium làm giàu của Iran sẽ bị phá hủy, hoặc tại Mỹ, hoặc tại chính Iran, hoặc tại một địa điểm phù hợp khác.
Các phát biểu ngày 27 tháng 5 được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục phát tín hiệu hướng tới ít nhất một thỏa thuận ngắn hạn nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài ba tháng qua ở Trung Đông. Giá dầu thế giới đã giảm sau khi Ngoại trưởng Marco Rubio nói rằng Mỹ muốn dành mọi cơ hội cho tiến trình ngoại giao.
Quan điểm cứng rắn của Mỹ
Tổng thống Trump nhấn mạnh Mỹ không bàn về việc nới lỏng trừng phạt Iran hoặc giải phóng tiền bị đóng băng. Ông nói: "Không bàn về trừng phạt, về tiền, không gì cả. Chúng ta đang kiểm soát số tiền mà họ cho là thuộc về họ. Chúng ta sẽ tiếp tục kiểm soát số tiền đó. Khi họ hành xử đúng mực và khi họ làm điều đúng đắn, chúng ta sẽ để họ nhận lại tiền của họ, nhưng hiện tại chúng ta không làm như vậy. Vấn đề này không ràng buộc với vấn đề kia".
Ông Trump cũng tuyên bố không chấp nhận thỏa thuận ngắn hạn trao cho Iran quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Ông nói: "Eo biển này sẽ mở cho tất cả mọi người. Chúng ta sẽ giám sát, nhưng không ai sẽ kiểm soát. Đó là một phần cuộc đàm phán mà chúng ta đang tiến hành".
Điều kiện của Iran
Iran đã đưa ra 5 điều kiện để xây dựng lòng tin với Mỹ trước khi đạt thỏa thuận. Trả lời phỏng vấn trên kênh PressTV ngày 26 tháng 5, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, ông Ebrahim Azizi, nêu rõ các biện pháp Mỹ cần thực hiện bao gồm: chấm dứt các hành động quân sự trên mọi mặt trận, đặc biệt tại Liban, kèm cam kết xung đột không tái diễn; dỡ bỏ phong tỏa trên biển; chấp nhận các cơ chế do Iran đề xuất liên quan eo biển Hormuz; đình chỉ các biện pháp trừng phạt dầu mỏ; và giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran.
Theo ông Azizi, nếu các điều kiện trên được đáp ứng, hai bên có thể bước vào lộ trình đàm phán kéo dài 30-60 ngày để thảo luận chi tiết về các lệnh trừng phạt và những vấn đề còn tồn đọng.
Ông Ebrahim Rezaei, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, cho rằng các nhà ngoại giao Iran cần đàm phán trên vị thế của bên chiến thắng. Trên mạng xã hội X, ông Rezaei khẳng định người chiến thắng cuối cùng của cuộc chiến vẫn là dân tộc Iran, đồng thời cảnh báo việc nhượng bộ chỉ khiến tình hình thêm nghiêm trọng.
Trong những tuần qua, hai bên đã trao đổi một số kế hoạch đề xuất, nêu rõ các điều kiện để đạt được hòa bình thông qua vai trò trung gian hòa giải của Pakistan. Tuy nhiên, cả Iran và Mỹ đều phát tín hiệu thận trọng và cho rằng không dễ đạt được bước đột phá trong thời gian ngắn.
