Luật Quản lý thuế 2025 có hiệu lực từ ngày 1.7 quy định 10 hành vi bị xác định là trốn thuế. Theo luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, có 3 hành vi mà người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý để tránh vô tình vi phạm.
Hành vi thứ nhất: Không nộp hồ sơ đăng ký thuế, khai thuế
Hành vi không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.
Nhiều cá nhân kinh doanh vẫn bán hàng, cung cấp dịch vụ nhưng không đăng ký thuế vì cho rằng doanh thu chưa tới mức phải nộp thuế hoặc khi chưa đăng ký thì chưa phải nộp thuế. Tuy nhiên, nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động kinh doanh thực tế, không phụ thuộc vào việc đã hoàn tất thủ tục đăng ký hay chưa. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nên hoàn tất thủ tục đăng ký ngay khi bắt đầu hoạt động để tránh rủi ro pháp lý.
Hành vi thứ hai: Không lập hóa đơn và không kê khai thuế
Hành vi không lập hóa đơn và không kê khai thuế khi bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định hoặc ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế để khai thuế.
Nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ cho rằng khi khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn, người bán có thể không lập hóa đơn. Thực tế, lập hóa đơn là nghĩa vụ của người bán, không phụ thuộc vào việc người mua có nhận hóa đơn hay không. Nếu doanh thu phát sinh nhưng không lập hóa đơn, kê khai đầy đủ, cơ quan thuế có thể xem xét đây là hành vi làm giảm số thuế phải nộp.
Hành vi thứ ba: Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp
Hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn, không phải nộp.
Luật sư Được dẫn ví dụ: người mua giao dịch với đơn vị A nhưng lại được xuất hóa đơn từ đơn vị B. Hàng hóa vẫn có thật nhưng hóa đơn không phản ánh đúng chủ thể giao dịch. Có trường hợp đơn vị bán hàng tự lấy hóa đơn của đơn vị khác để xuất cho khách. Nếu người mua không kiểm tra kỹ vẫn có thể đối mặt với rủi ro.
"Để hạn chế nguy cơ, người nộp thuế cần kiểm soát chặt việc mua hàng nếu giao cho nhân viên thực hiện; duy trì nguyên tắc: mua hàng của đơn vị nào thì nhận hóa đơn từ đơn vị đó, thanh toán đúng cho đơn vị bán hàng", ông Được khuyến cáo.
Mức phạt hành vi trốn thuế
Theo điều 17 Nghị định 125 quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, người có hành vi trốn thuế bị phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Cụ thể: phạt tiền 1 lần số thuế trốn nếu có từ 1 tình tiết giảm nhẹ; phạt 1,5 lần nếu không có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; phạt 2 lần nếu có 1 tình tiết tăng nặng; phạt 2,5 lần nếu có 2 tình tiết tăng nặng; phạt 3 lần nếu có từ 3 tình tiết tăng nặng trở lên.
Ngoài bị phạt tiền, người trốn thuế còn bị truy thu số tiền thuế còn thiếu và tiền chậm nộp (nếu có).
