Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) với đề xuất nâng gấp đôi mức tiền tối đa được xử phạt không lập biên bản. Cụ thể, với cá nhân, mức phạt đề xuất là 1 triệu đồng (hiện hành 500.000 đồng); với tổ chức là 2 triệu đồng (hiện hành 1 triệu đồng). Đặc biệt, cơ quan soạn thảo còn đề xuất mở rộng hình thức này cho cả vi phạm phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, tức "phạt nguội", thay vì bắt buộc lập biên bản như hiện nay.
Xử phạt không lập biên bản là gì?
Luật hiện hành quy định hai hình thức xử phạt vi phạm hành chính: có lập biên bản và không lập biên bản. Hình thức không lập biên bản áp dụng cho các vụ việc đơn giản, rõ ràng, tính chất nguy hiểm thấp, người vi phạm thừa nhận hành vi. Khi đó, người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt tại chỗ. Ngược lại, xử phạt có lập biên bản phức tạp hơn, gồm nhiều bước như lập biên bản, xác minh tang vật, ra quyết định, gửi quyết định thi hành. Như vậy, xử phạt không lập biên bản tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả cơ quan chức năng và người vi phạm.
Lợi ích và lo ngại từ đề xuất
Luật sư Bùi Đình Ứng, Đoàn luật sư TP. Hà Nội, đánh giá đề xuất nâng gấp đôi mức tiền tối đa và mở rộng phạm vi xử phạt không lập biên bản là phù hợp với mặt bằng chung các khung xử phạt đã được nâng lên, cũng như thực tiễn quản lý trật tự, an toàn giao thông. Điều này sẽ giúp nhiều lỗi vi phạm được xử lý nhanh hơn, thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, nhiều người băn khoăn liệu hình thức này có nảy sinh tiêu cực hay không. Luật sư Ứng giải thích: "Nhiều người hiểu lầm xử phạt không lập biên bản là đưa tiền cho CSGT cầm rồi xong, nhưng không đúng. Sau khi nộp phạt tại chỗ, người vi phạm nhận được quyết định xử phạt và chứng từ nộp phạt. CSGT thu tiền phải giao chứng từ và nộp tiền vào kho bạc, không được đút túi riêng."
Quy trình chặt chẽ tránh tiêu cực
Luật hiện hành quy định rõ trình tự xử phạt không lập biên bản: người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt tại chỗ, giao cho người vi phạm một bản; nếu người chưa thành niên bị phạt cảnh cáo thì gửi cho cha mẹ hoặc người giám hộ. Người vi phạm nộp tiền phạt tại chỗ, người thu tiền giao chứng từ và phải nộp vào Kho bạc Nhà nước trong vòng 2 ngày làm việc. Nếu không nộp tại chỗ, người vi phạm nộp trực tiếp vào kho bạc theo quyết định xử phạt. Các quy định này đảm bảo tính minh bạch, hạn chế tiêu cực.
Như vậy, việc nâng mức tiền tối đa và mở rộng xử phạt không lập biên bản với "phạt nguội" mang lại lợi ích thiết thực, đồng thời quy trình chặt chẽ giúp tránh phát sinh tiêu cực.
