Bí ẩn 11 tấn uranium của Iran
Khoảng 11 tấn uranium làm giàu mà Iran tích lũy trong nhiều năm hiện vẫn là một ẩn số lớn đối với cộng đồng quốc tế. Số uranium này, nếu được tinh chế tiếp, có thể đủ để sản xuất từ 50 đến 100 vũ khí hạt nhân, theo đánh giá của chuyên gia vũ khí hạt nhân Thomas B. Cochran.
Quá trình làm giàu uranium của Iran
Iran bắt đầu làm giàu uranium ở quy mô công nghiệp từ năm 2006, với tuyên bố vì mục đích hòa bình. Đến năm 2010, Tehran thông báo nâng mức làm giàu lên 20%, vượt qua ranh giới giữa mục đích dân sự và quân sự, gây lo ngại cho cộng đồng quốc tế. Năm 2015, thỏa thuận hạt nhân Iran được ký kết, giới hạn độ tinh khiết uranium ở mức 3,67% và buộc Iran chuyển giao 12,5 tấn uranium cho Nga.
Năm 2018, Mỹ rút khỏi thỏa thuận và tái áp đặt trừng phạt. Iran đáp trả bằng cách làm giàu uranium vượt giới hạn, đầu tiên ở mức thấp, sau đó lên 20% vào đầu năm 2021. Đến năm 2025, khi ông Trump trở lại nắm quyền, Iran đã đạt mức làm giàu 60%, chỉ còn cách ngưỡng 90% dùng cho chế tạo bom một bước.
Cuộc chiến và số phận kho uranium
Tháng 6/2025, Mỹ tiến hành không kích các cơ sở làm giàu uranium của Iran tại Natanz và Fordow, cùng các đường hầm lưu trữ ở Isfahan. Iran sau đó đình chỉ hợp tác với IAEA, chấm dứt giám sát quốc tế. Vị trí thực tế của 11 tấn uranium hiện không thể xác định do bị che giấu hoặc chôn vùi dưới đống đổ nát.
Chính quyền Trump khẳng định vệ tinh Mỹ theo dõi được lượng uranium bị chôn sâu, nhưng coi nó gần như vô dụng do cơ sở hạ tầng hạt nhân Iran bị phá hủy. Tuy nhiên, Iran có thể dùng kho uranium này như đòn bẩy trong đàm phán, cùng với một cơ sở làm giàu mới bí mật được xây dựng trong đường hầm núi tại Isfahan.
Nhận định chuyên gia
Ông Matthew Bunn, chuyên gia hạt nhân tại Harvard, cho rằng mỗi cơ sở làm giàu uranium có quy mô tương đương một siêu thị nhỏ, do đó địa hình đồi núi của Iran tạo nhiều nơi để che giấu hoạt động hạt nhân. Ngay cả khi tìm thấy số uranium, Iran cần nhiều tháng để chuyển hóa thành đầu đạn hoàn chỉnh, nên chưa tạo ra mối đe dọa tức thời.
