Để đáp ứng yêu cầu của Bộ Chính trị tại Kết luận số 26-KL/TW, các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang khẩn trương cụ thể hóa và triển khai các nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện rà soát, bổ sung quy hoạch và thể chế, chính sách, pháp luật liên quan đến phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn.
Rà soát quy hoạch và thể chế hóa chủ trương
Nhiệm vụ cụ thể bao gồm hoàn thành việc rà soát, bổ sung các nội dung về sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn và lấn biển vào hệ thống quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch chi tiết ngành và quy hoạch địa phương. Việc điều chỉnh này nhằm bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phòng, chống thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Đồng thời, các cơ quan chức năng sẽ rà soát, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng thành hệ thống pháp luật và văn bản hướng dẫn thi hành trong các lĩnh vực: tài nguyên nước, thủy lợi, phòng chống thiên tai, đất đai, lâm nghiệp, xây dựng, tài nguyên khoáng sản, khí tượng thủy văn.
Chính sách khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng và thu hút đầu tư
Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mùa vụ phù hợp với điều kiện tự nhiên. Các mô hình nông thủy sản thích ứng biến đổi khí hậu, chuyển đổi giống, phương thức canh tác tiết kiệm nước sẽ được khuyến khích. Bên cạnh đó, việc bảo vệ và nâng cao chất lượng rừng ngập mặn gắn với quản lý, khai thác tín chỉ carbon và các nguồn lợi từ rừng cũng được chú trọng.
Để thu hút nguồn lực, các chính sách khuyến khích đầu tư ngoài ngân sách và đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) sẽ được xây dựng. Các dự án ưu tiên gồm: xây dựng công trình phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển; trồng và khôi phục rừng ngập mặn ven biển; xây dựng, cải tạo hệ thống cấp nước sinh hoạt và sản xuất; khai thác hiệu quả tín chỉ carbon và các nguồn lực hợp pháp khác.
Kiện toàn bộ máy quản lý nhà nước
Một nhiệm vụ trọng tâm khác là kiện toàn tổ chức, bộ máy quản lý nhà nước về nguồn nước, hệ thống công trình thủy lợi, đê điều, phòng chống thiên tai, bảo đảm tập trung đầu mối, thống nhất, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Công tác đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thu hút đội ngũ chuyên gia chuyên sâu cũng được đẩy mạnh.
Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước lưu vực sông, hệ thống thủy lợi, đê điều và chống ngập đô thị là yêu cầu cấp thiết. Các địa phương sẽ xây dựng, điều chỉnh và thực hiện kế hoạch sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; chủ động trữ nước tại kênh, rạch, hồ tự nhiên và vùng ngập sâu; có phương án sử dụng nguồn nước, thu trữ nước để ứng phó với hạn mặn.
Di dời dân cư và quản lý chặt hoạt động xây dựng
Các khu vực thường xuyên ngập úng, có nguy cơ cao sụt lún, sạt lở sẽ được sắp xếp, di dời dân cư đến nơi an toàn, bảo đảm ổn định và phát triển bền vững. Hoạt động xây dựng nhà ở, công trình, khai thác cát lòng sông, nước ngầm và các hoạt động khác có nguy cơ làm gia tăng sụt lún, sạt lở, ngập úng, xâm nhập mặn sẽ bị quản lý chặt chẽ.
Đầu tư dự án tổng thể, liên vùng, đa mục tiêu
Các dự án phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn có tính tổng thể, liên vùng, đa mục tiêu, thích ứng thông minh, ứng dụng khoa học - công nghệ sẽ được ưu tiên đầu tư. Các công trình hạ tầng phục vụ di dời dân ở vùng ngập úng, sụt lún, sạt lở cao cũng được chú trọng.
Việc rà soát, đánh giá hiệu quả, tác động của các công trình, cơ sở hạ tầng đã đầu tư liên quan đến các hiện tượng trên sẽ được thực hiện để khắc phục hạn chế, điều chỉnh kịp thời. Đầu tư trang thiết bị, công nghệ, mô hình dự báo nhằm nâng cao độ tin cậy cảnh báo sớm cũng là ưu tiên.
Nguồn lực từ ngân sách nhà nước (bao gồm vốn vay, viện trợ nước ngoài) sẽ được ưu tiên bố trí cho các nhiệm vụ phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn. Công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát được tăng cường, tuyệt đối không để xảy ra lãng phí, tiêu cực.
