Luật thuế thu nhập cá nhân hiện hành đang bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt là quy định về trách nhiệm khấu trừ thuế của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp có nghĩa vụ khấu trừ tiền thuế thu nhập cá nhân của người lao động trước khi trả lương, thay vì người lao động tự đóng trực tiếp. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp nợ thuế, cơ quan thuế mới là đơn vị có thẩm quyền kiểm tra, đôn đốc và cưỡng chế, còn người lao động hoàn toàn bất lực. Thậm chí, họ còn không biết doanh nghiệp đã nộp thuế hay chưa. Điều này dẫn đến tình trạng người lao động không thể đòi doanh nghiệp đóng thuế để được hoàn lại số tiền đã khấu trừ, gây thiệt thòi cho họ.
Bất cập thứ hai là khi doanh nghiệp đã khấu trừ thuế của người lao động, về mặt pháp lý, người lao động đã hoàn thành nghĩa vụ thuế với nhà nước. Nếu doanh nghiệp không nộp số tiền đó, đó là hành vi vi phạm của doanh nghiệp. Việc để người lao động gánh chịu hậu quả từ sai phạm của doanh nghiệp là không công bằng, giống như câu nói “quýt làm cam chịu”.
Trong bối cảnh ngành thuế đang đẩy mạnh số hóa và áp dụng hoàn thuế tự động, những bất cập này cần được nghiên cứu và sửa đổi. Trước đây, quy trình hoàn thuế truyền thống tốn nhiều thời gian và công sức, khiến nhiều người lao động bỏ qua khoản hoàn thuế nhỏ. Từ khi áp dụng hoàn thuế tự động, thủ tục đơn giản hơn, hồ sơ hoàn thuế tăng mạnh, cho thấy dù số tiền nhỏ hay lớn, người lao động đều trân trọng. Việc đóng thuế và hoàn thuế minh bạch, kịp thời là biểu hiện của tư duy văn minh trong nền kinh tế thị trường và môi trường số.
Tuy nhiên, nếu thủ tục thông thoáng nhưng bất cập khiến khoản thuế đóng dư của người lao động khó hoặc không thể hoàn, tâm lý “đóng thuế dễ, hoàn thuế khó” sẽ quay trở lại. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động mà còn tác động đến sức mua của nền kinh tế. Hiện nay, sức mua đang chịu áp lực từ chi phí tăng, khó khăn kinh tế và bất ổn địa chính trị. Chính phủ và các bộ ngành đang tìm giải pháp kích cầu tiêu dùng, như tổ chức khuyến mãi, giảm thuế phí, tăng lương. Trong bối cảnh đó, các quy định ảnh hưởng đến thu nhập và tâm lý người lao động cần được điều chỉnh nhanh chóng.
Những thay đổi nhỏ nhưng liên quan đến thu nhập có thể tạo tác động lớn, giúp người lao động cảm nhận được sự chia sẻ và đồng hành từ chính sách. Chính sách thuế nuôi dưỡng nguồn thu khi được điều chỉnh công bằng, minh bạch và hợp tình hợp lý. Thực tế cho thấy, thuế thu nhập cá nhân ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu thu ngân sách nhà nước khi được điều chỉnh phù hợp.
Hy vọng các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền sẽ sớm có giải pháp để hồ sơ hoàn thuế của người lao động không bị ách lại do lỗi không phải từ bản thân họ.
