Ngày 20/5, Cục Thuế phối hợp với Báo Tiền phong tổ chức Hội thảo “Quản lý thuế theo dòng tiền: Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch”. Tại hội thảo, ông Nguyễn Tiến Trung - Trưởng ban Kiểm tra thuế, Cục Thuế đã chỉ ra nhiều hình thức doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có dấu hiệu rủi ro về dòng tiền trong quản lý thuế.
Bốn hình thức lách thuế phổ biến
Thứ nhất, thông qua hợp đồng vay vốn nội bộ. Công ty mẹ chuyển tiền cho công ty con với lãi suất cao bất thường hoặc cho vay với lãi suất thấp, thậm chí không lãi suất. Mục đích là điều chuyển tiền giữa các đơn vị, qua đó điều chuyển lợi nhuận, điều tiết doanh thu, chi phí nhằm giảm lợi nhuận tính thuế.
Thứ hai, công ty mẹ bán hàng cho công ty con với giá bất thường để chuyển lợi nhuận, hoặc công ty con mua dịch vụ từ công ty mẹ với giá không hợp lý dưới dạng dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát… nhằm tăng chi phí, giảm thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp và tăng khấu trừ đầu vào thuế VAT.
Thứ ba, thông qua hợp đồng hợp tác đầu tư, góp vốn nhưng phân chia lợi nhuận không tương xứng với phần vốn góp, ghi nhận lợi nhuận về các đơn vị được ưu đãi thuế.
Thứ tư, doanh nghiệp chuyển tiền cho doanh nghiệp khác hoặc cá nhân dưới hình thức tạm ứng kéo dài không rõ mục đích, hoặc tài trợ phi thương mại không mục đích.
Rủi ro từ thương mại điện tử và hộ kinh doanh
Ngoài ra, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu, dòng tiền lớn từ thương mại điện tử nhưng không đăng ký, kê khai nộp thuế. Một số khác đã đăng ký thuế nhưng phân chia doanh thu vào tài khoản cá nhân khác, không phải tài khoản đăng ký kinh doanh, nhằm che giấu dòng tiền, giảm nghĩa vụ thuế.
Giải pháp quản lý thuế theo dòng tiền
Ông Nguyễn Tiến Trung nhấn mạnh, thời gian tới cần xây dựng kiến trúc dữ liệu liên thông giữa cơ quan thuế với ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, sàn thương mại điện tử và các cơ quan quản lý liên quan; lấy định danh điện tử và mã số thuế làm nền tảng kết nối. Ngành Thuế cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro. Nếu triển khai đồng bộ về thể chế, công nghệ, dữ liệu và tổ chức thực hiện, quản lý thuế theo dòng tiền sẽ nâng cao tính minh bạch, công bằng của hệ thống thuế.
Kết quả thanh tra giai đoạn 2020-2025
Theo số liệu từ cơ quan thuế, trong giai đoạn 2020-2025, cơ quan thuế đã thanh tra, kiểm tra 5.083 doanh nghiệp có giao dịch liên kết; truy thu, truy hoàn và phạt 12.195 tỷ đồng; giảm lỗ 97.502 tỷ đồng và điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 41.421 tỷ đồng. Trong đó, thanh tra, kiểm tra xác định lại giá giao dịch liên kết đã truy thu 4.444 tỷ đồng, giảm lỗ 51.323 tỷ đồng, điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 29.382 tỷ đồng.
