Ngày 20-5, Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội đã đưa cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cùng 9 bị cáo khác ra xét xử trong vụ án "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Nhận hối lộ" xảy ra tại Bộ Y tế và các đơn vị liên quan. Phiên tòa do thẩm phán Nguyễn Xuân Văn làm Chủ tọa, dự kiến kéo dài 6 ngày.
Các bị cáo và tội danh
Viện Kiểm sát Nhân dân truy tố bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến (sinh năm 1959, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế) về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" theo khoản 3, Điều 219 Bộ luật Hình sự. Cùng bị truy tố tội danh này còn có 6 bị cáo khác: Nguyễn Kim Trung (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, cựu Phó Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế); Trần Văn Sinh (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế); Đào Xuân Sinh (cựu Giám đốc Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư và Xây dựng SHT) và một số người khác.
Hai bị cáo bị truy tố về hai tội danh "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" và "Nhận hối lộ" gồm: Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm) và Nguyễn Hữu Tuấn (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế). Riêng bị cáo Lê Thanh Thiêm (Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng) bị truy tố về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản".
Sai phạm trong hai dự án bệnh viện lớn
Theo cáo buộc, trong quá trình thực hiện hai dự án xây dựng cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức, Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm đã phê duyệt thuê tư vấn nước ngoài lập dự án đầu tư khi chưa làm rõ khả năng của tư vấn trong nước. Đơn vị này cố tình chỉ định thầu, không tổ chức xác định dự toán gói thầu thuê tư vấn nước ngoài. Việc phân chia các gói thầu không hợp lý, không căn cứ vào tính chất kỹ thuật và trình tự thực hiện, dẫn đến mất tính tổng thể và gây nhiều vướng mắc.
Các hợp đồng xây dựng không có khối lượng chi tiết, không có dự toán kèm theo, thiếu thỏa thuận cụ thể về yêu cầu kỹ thuật (cấu hình, xuất xứ...) cũng như cách thức đo đếm khối lượng để làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán và điều chỉnh giá. Đặc biệt, dù công trình chưa đủ điều kiện thi công nhưng chủ đầu tư và nhà thầu vẫn tiến hành khởi công. Một số hạng mục thi công trước khi thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt, gây khó khăn cho quản lý chất lượng.
Những sai phạm này khiến hai dự án phải dừng thi công từ tháng 1-2021 đến hết tháng 12-2024, gây thất thoát, lãng phí khoảng 804 tỉ đồng.
Đường dây hối lộ và chiếm đoạt tài sản
Đáng chú ý, bị cáo Nguyễn Chiến Thắng đã thỏa thuận với các nhà thầu về việc tạo điều kiện trúng thầu. Sau khi được tạm ứng, các nhà thầu phải chi cho Ban Y tế trọng điểm số tiền tương ứng 5% giá trị tạm ứng. Các nhà thầu thực hiện 10 gói thầu xây lắp đã đưa cho Thắng tổng cộng hơn 88 tỉ đồng.
Sau khi Thắng nghỉ hưu (tháng 9-2017), bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn tiếp tục vận hành cơ chế nhận tiền, nhưng do khó khăn nên chỉ có 3 nhà thầu đưa cho Tuấn 12,17 tỉ đồng.
Trong quá trình điều tra, Thắng khai đã chi cho cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến 12,9 tỉ đồng và 100.000 USD; cho Tuấn 3,47 tỉ đồng; cho Trần Văn Sinh 2,97 tỉ đồng; cho Nguyễn Kim Trung hơn 1,7 tỉ đồng; chi chúc tết lãnh đạo Bộ Y tế 500 triệu đồng; chi cho một số cá nhân tại Ban Y tế trọng điểm 5,5 tỉ đồng; chi cho các cá nhân tại một số bộ, ngành 2,4 tỉ đồng; chi bồi dưỡng cán bộ, lãnh đạo Ban hơn 6,1 tỉ đồng; chi hoạt động chung 900 triệu đồng; chi cho đơn vị thuộc Bộ Y tế 1,6 tỉ đồng. Tuy nhiên, các khoản chi này đều không có tài liệu chứng minh.
Ngoài ra, Thắng còn khai đã đưa cho Lê Thanh Thiêm 2 triệu USD (tương đương 46,2 tỉ đồng) để nhờ tác động đến Đoàn kiểm tra của Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhằm tránh bị kỷ luật.
Lời khai của các bị cáo
Bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn thừa nhận nhận 12,17 tỉ đồng từ 3 nhà thầu, sau đó chi cho cựu Bộ trưởng Tiến 5 tỉ đồng, chi chung cho Ban gần 5,9 tỉ đồng và sử dụng cá nhân gần 1,3 tỉ đồng. Tuấn cũng xác nhận nhận từ Thắng 2,47 tỉ đồng, thấp hơn số Thắng khai.
Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến chỉ thừa nhận nhận từ Thắng 2,5 tỉ đồng và từ Tuấn 5 tỉ đồng, nhưng cho rằng không biết nguồn gốc số tiền. Khi đối chất, Thắng giữ nguyên lời khai về số tiền đã đưa, còn Tiến giữ nguyên lời khai của mình.
Vụ việc liên quan đến Ủy ban Kiểm tra Trung ương
Ngày 11-3-2021, Ủy ban Kiểm tra Trung ương ban hành quyết định kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với Ban cán sự đảng Bộ Y tế nhiệm kỳ 2016-2021. Sau đó, cựu Bộ trưởng Tiến đề nghị Nguyễn Hữu Tuấn và Lê Thành Công trao đổi với Nguyễn Chiến Thắng để liên hệ Đoàn kiểm tra "nhờ giúp đỡ". Lê Thành Công đã đưa Thắng đến gặp Lê Thanh Thiêm, người có quan hệ xã hội rộng. Thiêm yêu cầu Thắng chuẩn bị 2 triệu USD và Thắng đã 3 lần đưa tiền qua Nguyễn Thanh Toàn.
Cơ quan điều tra xác định Lê Thanh Thiêm đã nhận 2 triệu USD, hứa giúp Thắng không bị xử lý, nhưng sau đó chiếm đoạt và sử dụng cá nhân. Vụ án tiếp tục được xét xử trong những ngày tới.
