Sáng 20/5, Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân Tối cao tại Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử phúc thẩm đối với hai cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (ATTP) Bộ Y tế là Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga. Cả hai đều có đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt sau bản án sơ thẩm nặng nề. Phiên tòa dự kiến kéo dài trong ba ngày.
Bối cảnh vụ án
Trước đó, tại phiên tòa sơ thẩm, Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã tuyên phạt ông Nguyễn Thanh Phong 20 năm tù và bà Trần Việt Nga 15 năm tù về tội “Nhận hối lộ”. Cùng tội danh, chồng của bà Nga là Lê Hoàng bị phạt 5 năm tù; hai cựu Phó cục trưởng Cục ATTP là Nguyễn Hùng Long và Đỗ Hữu Tuấn lần lượt lĩnh 12 năm và 7 năm tù. Các bị cáo còn lại là cấp dưới tại Cục cũng bị tuyên mức án tương xứng.
Sau khi bản án sơ thẩm được tuyên, ông Phong và bà Nga đã nộp đơn kháng cáo, xin được giảm nhẹ hình phạt. Một số bị cáo khác xin hưởng án treo hoặc phạt bằng thời hạn tạm giam.
Hành vi phạm tội
Theo bản án sơ thẩm, trong quá trình thực hiện Nghị định 15/2018/NĐ-CP, do có nhiều nội dung mới gây khó khăn cho cá nhân và doanh nghiệp trong việc hoàn thiện hồ sơ, đặc biệt là các yêu cầu về tài liệu khoa học chứng minh công dụng và liều dùng sản phẩm, các chuyên viên và lãnh đạo tại Cục ATTP đã lợi dụng tình hình này để trục lợi. Họ nhiều lần gửi văn bản yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ với nội dung chung chung, khó hiểu, gây khó khăn hoặc kéo dài thời gian xử lý nhằm mục đích vụ lợi.
Để tránh việc xét duyệt hồ sơ và công bố sản phẩm bị kéo dài, ảnh hưởng đến sản xuất và lưu thông, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đề nghị đưa tiền “bôi trơn” từ 5-10 triệu đồng mỗi hồ sơ, ngoài lệ phí quy định. Số tiền này nhằm rút ngắn thời gian thẩm định và hợp thức hóa hồ sơ không đủ điều kiện để được cấp giấy tiếp nhận, giấy xác nhận hoặc giấy chứng nhận GMP.
Từ năm 2018 đến 2025, các chuyên viên đã báo cáo việc doanh nghiệp đưa tiền cho lãnh đạo cấp phòng, trung tâm, sau đó xin ý kiến chỉ đạo của Phó cục trưởng và Cục trưởng Cục ATTP. Sau khi được ông Phong và bà Nga đồng ý chủ trương, lãnh đạo các phòng, trung tâm đã thống nhất thực hiện việc nhận tiền để hướng dẫn, giúp đỡ doanh nghiệp trong quá trình tiếp nhận và thẩm xét hồ sơ.
Số tiền nhận hối lộ khổng lồ
Kết quả điều tra xác định, từ năm 2018 đến 2024, Nguyễn Thanh Phong cùng 34 bị cáo nguyên là lãnh đạo, cán bộ, chuyên viên của Cục ATTP đã nhận hối lộ tổng cộng hơn 107 tỷ đồng từ 21 bị cáo là cá nhân và doanh nghiệp. Trong đó, số tiền nhận hối lộ trong hoạt động cấp giấy tiếp nhận là gần 94 tỷ đồng, cấp giấy xác nhận là hơn 12 tỷ đồng, và cấp giấy chứng nhận GMP là hơn 1 tỷ đồng.
Riêng ông Nguyễn Thanh Phong bị cáo buộc nhận hối lộ nhiều nhất, với số tiền gần 44 tỷ đồng. Bị cáo Trần Việt Nga nhận hơn 8 tỷ đồng.
Đánh giá của cơ quan tố tụng
Cơ quan tố tụng đánh giá đây là vụ án nhận và đưa hối lộ đặc biệt lớn, gây bức xúc trong dư luận. Nhóm lãnh đạo và cán bộ Cục ATTP đã cấu kết với nhau, tạo ra cơ chế “xin – cho” buộc doanh nghiệp phải chi tiền để được cấp phép hồ sơ sản phẩm. Hành vi của nhóm bị cáo đã làm méo mó công tác quản lý nhà nước, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, do đó cần áp dụng hình phạt nghiêm khắc.
Phiên tòa phúc thẩm sẽ tiếp tục xem xét các tình tiết giảm nhẹ mà các bị cáo đưa ra, đồng thời đánh giá lại tính hợp lý của bản án sơ thẩm.
