Dự thảo luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt đã được công bố, bao gồm 4 chương với 40 điều, quy định chi tiết về nguyên tắc, chính sách, biện pháp và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc phòng, chống phổ biến và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Khái niệm vũ khí hủy diệt hàng loạt
Theo dự thảo, vũ khí hủy diệt hàng loạt là loại vũ khí có khả năng gây thiệt hại trên diện rộng đối với con người, tài sản và môi trường. Cụ thể, bao gồm vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học, vũ khí sinh học, vũ khí phóng xạ và các loại vũ khí khác có tính năng, tác dụng tương tự.
Hành vi phổ biến và tài trợ phổ biến
Phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được định nghĩa là hành vi cố ý thực hiện, tham gia, hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp các hoạt động như nghiên cứu, phát triển, sản xuất, chế tạo, mua, bán, tàng trữ, vận chuyển, chuyển giao, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển, chuyển tải, sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt hoặc các hàng hóa, vật liệu, thiết bị, công nghệ, dịch vụ liên quan, cũng như phương tiện mang vũ khí hủy diệt hàng loạt. Tài trợ cho phổ biến là việc cung cấp, huy động, chuyển giao, quản lý hoặc sử dụng tiền, tài sản, nguồn lực tài chính, dịch vụ tài chính nhằm hỗ trợ các hoạt động này.
7 hành vi bị cấm
Dự thảo luật quy định 7 nhóm hành vi bị cấm, bao gồm:
- Nghiên cứu, phát triển, sản xuất, chế tạo, mua, bán, tàng trữ, lưu giữ, sở hữu, sử dụng, vận chuyển, chuyển giao vũ khí hủy diệt hàng loạt.
- Cung cấp, huy động, chuyển giao, quản lý, sử dụng tiền, tài sản, nguồn lực tài chính, dịch vụ tài chính để hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp hoạt động phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, hoặc cung cấp cho đối tượng bị chỉ định.
- Lợi dụng hoạt động kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học, công nghệ, đào tạo, hợp tác quốc tế, nhân đạo để phổ biến hoặc tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
- Che giấu, giả mạo, cung cấp thông tin sai lệch, tiêu hủy trái pháp luật hồ sơ, chứng từ, dữ liệu.
- Cản trở, chống đối, không chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra, giám sát, áp dụng biện pháp quản lý, kiểm soát, biện pháp ngăn chặn, trừng phạt tài chính mục tiêu, phong tỏa tài sản.
- Tiết lộ trái pháp luật bí mật nhà nước, bí mật công tác, bí mật kinh doanh, dữ liệu cá nhân, thông tin cảnh báo, thông tin điều tra, xác minh trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
- Các hành vi khác theo quy định của pháp luật hoặc điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.
Danh mục kiểm soát và hoạt động quản lý
Dự thảo cũng quy định danh mục kiểm soát bao gồm hàng hóa, vật liệu, thiết bị, công nghệ, dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng. Danh mục này được xây dựng dựa trên các điều ước quốc tế, nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và yêu cầu bảo vệ quốc phòng, an ninh. Các hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát bao gồm xuất nhập khẩu, quá cảnh, nghiên cứu, sản xuất, chuyển giao công nghệ, giao dịch tài chính và các hoạt động liên quan khác.
Trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp
Các tổ chức, doanh nghiệp thực hiện hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát phải xây dựng hệ thống tuân thủ nội bộ phù hợp với quy mô và lĩnh vực hoạt động. Hệ thống này bao gồm chính sách kiểm soát nội bộ, cơ chế nhận diện và quản lý rủi ro, kiểm soát người sử dụng cuối cùng, kiểm soát giao dịch, lưu giữ hồ sơ và đào tạo nhân viên.
Chế tài xử lý vi phạm
Về xử lý vi phạm, dự thảo quy định tùy theo tính chất và mức độ, các tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, có thể áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc chấm dứt hành vi vi phạm, thu hồi và xử lý hàng hóa, vật liệu liên quan. Đối với người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng nhiệm vụ để xâm phạm quyền lợi hợp pháp hoặc trục lợi, cũng sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.
