Theo dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế 2025 do Bộ Tài chính trình, Bộ Tư pháp đang thẩm định, bổ sung cơ chế xử lý mạnh hơn đối với doanh nghiệp chây ì nghĩa vụ thuế hoặc ngừng hoạt động nhưng không hoàn tất thủ tục pháp lý.
Hai trường hợp doanh nghiệp có thể bị yêu cầu mở thủ tục phá sản
Theo dự thảo, doanh nghiệp, hợp tác xã có thể bị cơ quan thuế yêu cầu mở thủ tục phá sản trong hai trường hợp. Trường hợp thứ nhất là không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký quá 3 năm kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Đồng thời, doanh nghiệp không thực hiện thủ tục xin khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Trường hợp thứ hai là doanh nghiệp thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế. Dù cơ quan thuế đã áp dụng các biện pháp cưỡng chế khác trong thời gian từ 3 năm trở lên, khoản nợ thuế vẫn không thể thu hồi.
Mục tiêu của quy định mới
Quy định mới hướng tới nhóm doanh nghiệp ngừng hoạt động thực tế nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể hoặc chấm dứt hiệu lực pháp lý liên quan đến thuế. Đây là nhóm tồn tại phổ biến nhiều năm qua, gây khó khăn cho công tác quản lý người nộp thuế và xử lý nợ đọng ngân sách.
Nguyên tắc kiểm tra thuế theo Luật Quản lý thuế 2025
Dự thảo cũng quy định rõ nguyên tắc kiểm tra thuế theo Luật Quản lý thuế 2025. Theo khoản 1 Điều 22, cơ quan quản lý thuế phải áp dụng quản lý rủi ro và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm tra. Việc kiểm tra được định hướng ưu tiên thực hiện trực tuyến, từ xa trên dữ liệu điện tử. Cơ quan thuế phải bảo đảm không cản trở hoạt động bình thường của người nộp thuế trong quá trình kiểm tra.
Nội dung kiểm tra tập trung đánh giá tính đầy đủ, chính xác, trung thực của việc kê khai, nộp thuế và mức độ tuân thủ pháp luật thuế của doanh nghiệp. Hoạt động kiểm tra không được trùng lặp về nội dung, phạm vi và thời gian với cơ quan thanh tra, kiểm tra hoặc Kiểm toán Nhà nước, trừ trường hợp xuất hiện dấu hiệu vi phạm cần kiểm tra lại.
Kiểm tra giao dịch liên kết
Với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, cơ quan thuế sẽ kiểm tra việc xác định giá giao dịch theo nguyên tắc giao dịch độc lập và dựa trên bản chất kinh tế của hoạt động phát sinh. Các giao dịch liên kết làm giảm nghĩa vụ thuế nhưng không đúng nguyên tắc độc lập sẽ không được công nhận khi xác định nghĩa vụ thuế.
Ý kiến chuyên gia và thực trạng nợ thuế
Theo các chuyên gia, chính sách này cần được tuyên truyền rộng rãi nhằm đánh động đến những người nộp thuế khác biết và nhanh chóng hoàn thành nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước. Nếu không, họ cũng chịu chung số phận như những người nộp thuế bị tòa án tuyên bố phá sản.
Theo thống kê, hiện tổng số người nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có nợ thuế khoảng 963.500 trường hợp, gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh.
Quỳnh Chi (t/h)
