Năm 2025: Hơn 123.000 vụ buôn lậu, gian lận thương mại bị xử lý, tính chất ngày càng nghiêm trọng
Theo báo cáo từ Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), trong năm 2025, các lực lượng chức năng trên toàn quốc đã phát hiện và xử lý hơn 123.000 vụ vi phạm. Con số này giảm khoảng 10% so với năm 2024, nhưng điều đáng chú ý là tính chất và quy mô của các vi phạm ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Phân tích chi tiết các loại vi phạm
Cụ thể, trong tổng số các vụ việc được xử lý, có 9.404 vụ liên quan đến hàng lậu, 109.180 vụ về gian lận thương mại, và 4.929 vụ về hàng giả hoặc vi phạm sở hữu trí tuệ. Mặc dù số vụ giảm, nhưng giá trị hàng hóa và mức độ phức tạp của các hoạt động vi phạm đã tăng lên đáng kể.
Về mặt tài chính, các lực lượng chức năng đã thu nộp ngân sách hơn 15.300 tỷ đồng, tăng 4,4% so với năm trước. Đồng thời, số vụ khởi tố hình sự đạt 3.178 vụ với 5.477 đối tượng, tăng lần lượt 2,75% và 17,58%. Điều này cho thấy mặc dù số vụ vi phạm giảm, nhưng mức độ nghiêm trọng và quy mô của các vụ án đang gia tăng.
Điểm nóng và thủ đoạn tinh vi
Hoạt động buôn lậu vẫn diễn ra rất phức tạp tại các điểm nóng biên giới như các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, và Quảng Ninh. Các đối tượng vi phạm thường lợi dụng chính sách thương mại thông thoáng, cùng với hệ thống logistics và chuyển phát nhanh, để chia nhỏ lô hàng, hợp thức hóa hồ sơ, và che giấu nguồn gốc xuất xứ của hàng nhập lậu.
Trên thị trường nội địa, hoạt động sản xuất và buôn bán hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong các lĩnh vực như dược phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, và hàng điện tử có xu hướng gia tăng. Các thủ đoạn ngày càng trở nên tinh vi hơn, đặc biệt là trên không gian mạng, nơi các đối tượng thường quảng cáo hàng giả dưới dạng "hàng xách tay" hoặc "hàng tuồn kho". Khi bị phát hiện, họ nhanh chóng xóa tài khoản và thay đổi danh tính, địa chỉ để trốn tránh.
Nguyên nhân và thách thức
Theo ông Nguyễn Đức Lê, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường thuộc Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, nguyên nhân của thực trạng này bao gồm một số quy định pháp luật còn bất cập và chưa đồng bộ. Công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng đôi khi chưa hiệu quả, thiếu liên thông dữ liệu và công nghệ truy xuất nguồn gốc. Ngoài ra, các chế tài xử phạt hiện tại chưa đủ sức răn đe, trong khi các đối tượng vi phạm hoạt động có tổ chức chặt chẽ, trên địa bàn rộng và liên tỉnh, thậm chí xuyên quốc gia.
Định hướng và giải pháp từ lãnh đạo
Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả năm 2025, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn, Trưởng Ban chỉ đạo 389 quốc gia, đã nhấn mạnh rằng số vụ vi phạm bị phát hiện và xử lý chưa phản ánh đúng thực tế và vẫn còn tình trạng cán bộ buông lỏng quản lý. Ông kêu gọi tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, gắn kết quả công tác này với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị, và địa phương.
Các lực lượng chức năng được yêu cầu liên tục ra quân, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, và xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm, với phương châm "xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực". Đây được coi là nhiệm vụ thường xuyên và lâu dài, không được chủ quan hay lơ là.
Vai trò của các bên liên quan
Để đẩy lùi nạn buôn lậu và hàng giả, cần sự phối hợp chặt chẽ từ nhiều phía. Các cơ quan quản lý và lực lượng chức năng phải nâng cao hiệu quả phối hợp từ Trung ương đến địa phương, triển khai kiểm tra có trọng tâm và tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp làm ăn chân chính. Đồng thời, cần xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng dịp lễ, Tết để đầu cơ hoặc buôn bán hàng giả.
Về phía doanh nghiệp, cần chủ động trong việc bảo vệ thương hiệu, đăng ký sở hữu trí tuệ, và phối hợp với cơ quan chức năng để phát hiện và xử lý vi phạm. Đối với người tiêu dùng, việc nâng cao nhận thức, nói không với hàng giả, và lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng được xem là "lá chắn" hiệu quả nhất trong cuộc chiến này.
Mỗi sản phẩm thật được lựa chọn và mỗi hành vi gian lận bị lên án sẽ góp phần chung tay đẩy lùi nạn buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, làm trong sạch thị trường, bảo vệ sản xuất trong nước và sức khỏe người dân.
