Cục Hải quan vừa có hướng dẫn chi tiết về thủ tục hải quan đối với hóa chất xuất khẩu, nhập khẩu, dựa trên các quy định pháp luật hiện hành. Theo đó, việc thực hiện thủ tục được căn cứ vào Luật Hải quan 2014, Nghị định số 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 167/2025/NĐ-CP), cùng với Luật Hóa chất 2025 và các nghị định hướng dẫn như Nghị định số 24/2026/NĐ-CP và Nghị định số 26/2026/NĐ-CP.
Không ban hành văn bản hướng dẫn riêng
Cục Hải quan khẳng định, kể từ khi Luật Hóa chất 2025 có hiệu lực, cơ quan này cùng các Chi cục Hải quan khu vực không ban hành bất kỳ văn bản hướng dẫn nào riêng cho hoạt động xuất nhập khẩu hóa chất. Hoạt động kiểm tra, giám sát hải quan vẫn được thực hiện theo nguyên tắc quản lý rủi ro, nhằm tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật.
Yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu kỹ thuật
Liên quan đến việc cung cấp thông tin, tài liệu kỹ thuật và chứng từ, Cục Hải quan dẫn quy định tại khoản 5 Điều 19 Luật Hải quan. Theo đó, công chức hải quan có quyền yêu cầu người khai hải quan cung cấp tài liệu kỹ thuật và thông tin liên quan đến hàng hóa để xác định tên hàng, mã số hàng hóa, làm căn cứ tính thuế và thực hiện chính sách quản lý hàng hóa (khoản 1 Điều 26 Luật Hải quan).
Về hồ sơ hải quan, người khai không phải nộp thêm chứng từ ngoài bộ hồ sơ quy định tại Điều 16 Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC và Thông tư số 121/2025/TT-BTC). Tuy nhiên, theo chỉ tiêu 1.78 mẫu số 01 Phụ lục II, người khai phải mô tả rõ tên hàng, thành phần, hàm lượng, tính chất lý hóa để cơ quan hải quan xác định mã số và chính sách quản lý phù hợp.
Kiểm tra, bổ sung tài liệu khi chưa đủ cơ sở
Đối với tờ khai luồng vàng hoặc luồng đỏ, nếu trong quá trình kiểm tra hồ sơ hoặc kiểm tra thực tế hàng hóa chưa đủ tài liệu kỹ thuật để xác định chính xác tên gọi, mã số, hoặc nội dung khai báo chưa đầy đủ, cơ quan hải quan sẽ yêu cầu bổ sung theo điểm b.3 khoản 1 Điều 24 Thông tư số 38/2015/TT-BTC. Nếu vẫn chưa đủ cơ sở, cơ quan hải quan sẽ tiến hành phân tích, phân loại hoặc trưng cầu giám định theo khoản 5 Điều 29 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 167/2025/NĐ-CP).
Chỉ yêu cầu bổ sung khi cần thiết
Cục Hải quan nhấn mạnh, hóa chất là mặt hàng đặc biệt, có tính chuyên môn sâu và yêu cầu quản lý chặt chẽ. Một số trường hợp phải căn cứ vào hàm lượng, nồng độ hóa chất để xác định miễn giấy phép hoặc chứng nhận, với các ngưỡng 0,1%, 1% hoặc 5%. Theo khoản 5 Điều 19 Luật Hải quan, cơ quan hải quan chỉ yêu cầu bổ sung thông tin khi chưa đủ cơ sở xác định tính chính xác của hàng hóa, như khi hồ sơ chưa thể hiện rõ thành phần cấu tạo hoặc chưa xác định được hàng hóa có thuộc danh mục hóa chất kinh doanh có điều kiện, cần kiểm soát đặc biệt hay cấm.
Nếu thông tin bổ sung vẫn không đủ, cơ quan hải quan sẽ tiến hành phân tích, phân loại hoặc trưng cầu giám định. Để nâng cao trách nhiệm, Cục Hải quan đề nghị các hiệp hội phối hợp tuyên truyền cho doanh nghiệp về chính sách quản lý và khuyến khích khai báo đầy đủ thông tin trên tờ khai.
Bảo mật thông tin và bí mật thương mại
Về bảo mật bí mật thương mại, Cục Hải quan dẫn khoản 2 Điều 26 Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, theo đó các thông tin như Phiếu an toàn hóa chất (MSDS/SDS), số CAS, số UN, độ tinh khiết của hỗn hợp chất và mức độ nguy hại của phụ gia, tạp chất không thuộc phạm vi bảo mật. Do đó, việc cơ quan hải quan yêu cầu doanh nghiệp cung cấp các thông tin định danh cơ bản là đúng quy định, không vi phạm nguyên tắc bảo vệ bí mật thương mại.
Cục Hải quan cho biết, khi doanh nghiệp phối hợp cung cấp đầy đủ thông tin, các lô hàng đều được thông quan nhanh chóng. Trong quá trình triển khai Luật Hóa chất 2025, Cục Hải quan đã tổng hợp khó khăn, vướng mắc và kiến nghị Cục Hóa chất - Bộ Công Thương sớm có ý kiến để thống nhất thực hiện. Cục Hải quan sẽ tiếp tục hướng dẫn các đơn vị và thông tin tới báo chí ngay khi nhận được phản hồi.
