Từ ngày 1/7/2026, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 Luật liên quan đến an ninh, trật tự chính thức có hiệu lực. Theo đó, khi có người lưu trú qua đêm tại nhà, thành viên hộ gia đình phải thông báo với cơ quan đăng ký cư trú. Quy định này đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều trong dư luận.
Quy định mới về thông báo lưu trú
Điều 30 Luật Cư trú số 68/2020/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật số 59/2024/QH15. Cụm từ “Khi có người đến lưu trú” được thay bằng “Khi có người lưu trú qua đêm”. Nội dung thông báo bao gồm: họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu của người lưu trú; lý do lưu trú; thời gian lưu trú; địa chỉ lưu trú. Việc thông báo phải được thực hiện trước 23h của ngày bắt đầu lưu trú; nếu người đến sau 23h thì thông báo trước 8h ngày hôm sau.
Trước đây, Luật Cư trú 2020 đã quy định tương tự, nhưng chỉ áp dụng cho lưu trú dưới 30 ngày. Với người thân như ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con cháu, anh chị em ruột đến lưu trú nhiều lần thì chỉ cần thông báo một lần.
Ý kiến trái chiều từ người dân
Nhiều người cho rằng quy định gây phiền hà, đặc biệt khi người thân, bạn bè đến chơi và ở lại qua đêm. Họ lo ngại các đối tượng phạm tội sẽ không khai báo, trong khi người dân tuân thủ pháp luật lại bị ràng buộc. Một số băn khoăn: tại sao ở lại qua đêm lại cần quản lý hơn ở lại ban ngày? Dữ liệu nào chứng minh khoảng thời gian từ 23h đến sáng là nguy hiểm hơn?
Quan điểm của luật sư
Luật sư Vi Sơn Anh (Công ty Luật Minh Bạch) cho rằng, dưới góc độ pháp lý, mục đích của quy định là phục vụ quản lý cư trú, bảo đảm an ninh trật tự, truy vết khi cần thiết và phòng, chống tội phạm. Đây là công cụ quản lý hành chính hữu hiệu. Tuy nhiên, nếu áp dụng cứng nhắc, không phân biệt trường hợp cụ thể, quy định có thể gây phiền hà. Ví dụ, yêu cầu khai báo khi cha mẹ, con cái đến ở một đêm có thể làm phát sinh thủ tục không cần thiết, trong khi rủi ro an ninh thấp.
Về ý kiến cho rằng tội phạm sẽ không khai báo, luật sư Sơn Anh nhận định: “Pháp luật không chỉ ngăn chặn người có ý định vi phạm mà còn tạo cơ sở xử lý khi phát hiện vi phạm, đồng thời quản lý đại đa số công dân chấp hành pháp luật.” Ông nhấn mạnh, công tác phòng chống tội phạm cần nhiều biện pháp nghiệp vụ khác, không thể chỉ trông chờ vào nghĩa vụ khai báo lưu trú.
Giải pháp cân bằng
Theo luật sư Sơn Anh, vấn đề cốt lõi là thiết kế quy định hợp lý, cân bằng giữa yêu cầu quản lý nhà nước và sự thuận tiện của người dân. Thủ tục khai báo có thể thực hiện qua nền tảng số, nhưng cơ quan quản lý cần cân nhắc thêm cơ chế linh hoạt, như miễn hoặc đơn giản hóa thủ tục đối với người thân trong gia đình và các trường hợp lưu trú ngắn hạn. Điều này vừa đạt mục tiêu quản lý, vừa hạn chế cảm giác phiền hà mà dư luận đang băn khoăn.
