Tôi xem một đoạn clip quay tại đường Lê Duẩn, phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ và dừng lại khá lâu ở một chi tiết: người ta khiêng một chiếc quan tài ra hẳn dải phân cách giữa đường, nhạc mở lớn, đám đông nhảy múa rồi từng người thay nhau nằm vào trong rồi bật dậy. Chính chủ tiệc thừa nhận đây đã là lần thứ ba tổ chức kiểu này. Hai lần trước làm nội bộ và lần này anh muốn làm khác đi để trải nghiệm. Điều tôi nghĩ đến không phải là chuyện hay dở của một bữa tiệc mà là ranh giới. Đến mức nào thì một trò vui trở thành việc mà pháp luật buộc phải lên tiếng?
Hình ảnh khiêng quan tài ở phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ
Con người vốn sợ sự nhàm chán và sinh nhật thường là cái cớ chính đáng để vượt ra ngoài khuôn khổ thường ngày. Một người làm nghề trại hòm biến chính công cụ mưu sinh của mình thành đạo cụ tiệc tùng, ở góc nào đó còn là một kiểu hài hước tự trào. Nếu chuyện này diễn ra trong sân nhà, giữa những người quen biết và hiểu nhau, có lẽ nó chỉ dừng ở mức một gu thẩm mỹ gây tranh cãi.
Nhưng đường phố không phải sân khấu riêng. Khoảnh khắc chiếc quan tài rời khoảng sân và tiến ra dải phân cách của một con đường công cộng, hành vi không còn là trò đùa của một nhóm người nữa mà trở thành chuyện của cả cộng đồng đi qua đó.
Mức xử phạt hành chính và hình sự
Ở mức độ nhẹ, hành vi tụ tập đông người gây mất trật tự nơi công cộng bị xử phạt hành chính theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, mức phạt tiền chỉ vài trăm nghìn tới vài triệu đồng. Nhiều người tự tin vào con số đó và cho rằng cùng lắm chỉ là nộp phạt. Đó là chỗ hiểu sai nguy hiểm nhất.
Khi hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, nó vượt khỏi trách nhiệm hành chính và có thể bị xem xét theo điều 318 bộ luật Hình sự năm 2015 về tội gây rối trật tự công cộng, với khung cơ bản từ phạt tiền cho tới hai năm tù. Nếu phạm tội có tổ chức hoặc gây cản trở giao thông nghiêm trọng thì khung hình phạt lên tới bảy năm tù.
Vụ án tại TP.HCM
Tháng 2 năm 2026, tòa án tại TP.HCM đã tuyên phạt 11 bị cáo trong vụ khiêng quan tài diễu phố trước chợ Bến Thành, tất cả cùng về tội gây rối trật tự công cộng. Người chủ mưu nhận hai năm chín tháng tù, những người còn lại lãnh từ án treo cho đến hai năm ba tháng tù giam. Lời sau cùng của họ trước tòa nghe rất quen, rằng vì thiếu hiểu biết pháp luật nên hành xử không đúng. Họ cũng từng nghĩ mình chỉ đang tạo nội dung gây chú ý để bán hàng.
Ranh giới mong manh
Vụ ở Cần Thơ đang được xác minh và không phải cứ phản cảm là thành tội phạm. Ranh giới giữa xử phạt hành chính và truy cứu hình sự phụ thuộc vào mức độ cản trở giao thông, tính chất có tổ chức và hậu quả thực tế đối với trật tự công cộng. Nhưng vụ Bến Thành cho thấy lằn ranh ấy có thật và ở rất gần, gần đến mức chỉ một quãng đường khiêng quan tài giữa phố cũng đủ đưa nhiều người ra trước vành móng ngựa.
Điều khiến tôi bận tâm hơn cả mức án là cơ chế lây lan. Mỗi đoạn clip gây sốc thành công lại dạy người tiếp theo một bài học rằng càng kỳ quặc thì càng được chú ý. Chữ trải nghiệm được dùng để hợp thức hóa việc biến không gian công cộng và cả biểu tượng của cái chết thành đạo cụ. Hình ảnh xấu xí chỉ là cái giá nhẹ nhất. Cái giá nặng hơn nằm ở xử lý hình sự và ở thói quen lệch chuẩn đang được bình thường hóa từng ngày.
