Sáng 8/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình, nêu rõ dự thảo Luật gồm 4 điều, kế thừa Luật hiện hành, sửa đổi nhằm bảo đảm thống nhất hệ thống pháp luật, phân định trách nhiệm phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Làm rõ nội hàm bản sắc văn hóa dân tộc
Một trong những điểm mới quan trọng là làm rõ nội hàm 'bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc'. Dự thảo Luật gắn kiến trúc với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, văn hóa vùng miền; khuyến khích phát triển kiến trúc mang bản sắc vùng miền, phù hợp điều kiện tự nhiên, lịch sử, xã hội của từng địa phương (Điều 5). Điều này nhằm xây dựng các yếu tố nhận diện, đánh giá và bảo vệ công trình kiến trúc có giá trị như một loại hình văn hóa đặc thù, thể chế hóa Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Hoàn thiện công cụ quản lý kiến trúc
Dự thảo Luật hoàn thiện quy chế quản lý kiến trúc, thi tuyển phương án kiến trúc, đáp ứng yêu cầu đổi mới. Về quy chế quản lý kiến trúc, sửa đổi phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, thống nhất với pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, đơn giản hóa thủ tục ban hành. Đối với thi tuyển kiến trúc, bổ sung quy định về thi tuyển ý tưởng và tuyển chọn ý tưởng, phương án; công trình khẩn cấp, cấp bách, công trình thuộc dự án đầu tư theo thủ tục đặc biệt, công trình không sử dụng vốn đầu tư công không bắt buộc thi tuyển. Dự thảo cũng nghiên cứu, lồng ghép yêu cầu phát triển kiến trúc xanh, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu.
Phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính
Dự thảo Luật đề xuất bỏ quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải trình Hội đồng nhân dân cùng cấp thông qua Quy chế quản lý kiến trúc trước khi ban hành; bỏ quy định phải có ý kiến thống nhất của Bộ Xây dựng đối với quy chế quản lý kiến trúc của đô thị loại đặc biệt, đô thị loại I là thành phố trực thuộc Trung ương. Đồng thời, bỏ quy định về sát hạch hành nghề kiến trúc, thủ tục công nhận tổ chức xã hội - nghề nghiệp đủ điều kiện sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc; bỏ quy định thành lập Hội đồng xét cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc. Thay vào đó, quản lý cá nhân hành nghề kiến trúc bằng tiêu chuẩn đào tạo chuyên ngành phù hợp.
Đề nghị bổ sung làm rõ việc bãi bỏ thi sát hạch
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật. Tuy nhiên, về tính khả thi, ông lưu ý: 'Việc bãi bỏ thi sát hạch chứng chỉ và thực hiện cơ chế hậu kiểm chỉ có thể thực hiện khi Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia được liên thông đồng bộ. Hồ sơ dự thảo Luật hiện chưa có nội dung này và cũng chưa nêu lộ trình chuyển tiếp, do vậy sẽ có khoảng trống pháp lý khi luật có hiệu lực nếu bãi bỏ chứng chỉ nhưng chưa thể thực hiện hậu kiểm.' Ông đề nghị bổ sung làm rõ.
Về dự thảo Nghị định quy định chi tiết, cơ bản thể hiện đúng tinh thần dự thảo Luật, bãi bỏ quy định về thi sát hạch, hội đồng xét duyệt, rút ngắn thời gian cấp mới chứng chỉ hành nghề còn 10 ngày, cấp lại còn 3 ngày trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng một số vướng mắc như tiêu chí công trình điểm nhấn, cơ chế phối hợp vùng giáp ranh cần được quy định ngay trong Luật. Cũng có nội dung chưa thống nhất giữa Luật và nghị định, như tại khoản 3 Điều 21 về tài liệu chứng minh 3 năm kinh nghiệm tham gia hành nghề.
Mâu thuẫn pháp lý về thi tuyển kiến trúc
Ủy ban KH,CN&MT nhận thấy có sự mâu thuẫn pháp lý giữa khoản 3 và khoản 5 Điều 17 về thi tuyển kiến trúc. Để khắc phục, đề nghị nghiên cứu, chỉnh lý để bảo đảm mọi công trình mang tính biểu tượng, điểm nhấn đô thị đều phải đảm bảo chất lượng kiến trúc, không phân biệt nguồn vốn.
