Dự thảo Luật Hộ tịch sửa đổi: Đẩy mạnh đăng ký trực tuyến, phi địa giới hành chính
Sáng ngày 9/4, trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã chính thức trình bày tờ trình dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Dự thảo luật này mang đến nhiều thay đổi quan trọng nhằm hiện đại hóa công tác đăng ký hộ tịch, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số và nhu cầu thực tiễn của người dân.
Thẩm quyền đăng ký hộ tịch được mở rộng và linh hoạt
Về thẩm quyền đăng ký hộ tịch, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, dự thảo luật giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện và thông tin hộ tịch. Điểm đáng chú ý là việc đăng ký hộ tịch sẽ không còn phụ thuộc vào nơi cư trú hay địa giới hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong việc thực hiện các thủ tục hành chính.
Dự thảo luật chỉ quy định rõ thẩm quyền, đối tượng và phạm vi của từng thủ tục đăng ký hộ tịch. Các quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, thời hạn, trình tự và thủ tục đăng ký – những nội dung dễ biến động – sẽ được giao cho Chính phủ quy định chi tiết, đảm bảo tính linh hoạt và cập nhật theo thời gian.
Ưu tiên phương thức trực tuyến toàn trình
Người yêu cầu đăng ký hộ tịch sẽ có quyền lựa chọn nộp hồ sơ và nhận kết quả theo nhiều phương thức khác nhau, bao gồm trực tuyến, trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính. Dự thảo luật hướng tới việc triển khai trực tuyến toàn trình đối với hầu hết các thủ tục hộ tịch, trừ một số trường hợp đặc biệt như đăng ký kết hôn và giám hộ, nơi các bên cần có mặt tại cơ quan đăng ký để thể hiện sự tự nguyện và đáp ứng các điều kiện cần thiết.
Về Sổ hộ tịch, dự thảo luật chủ trương sử dụng chủ yếu dữ liệu điện tử. Chỉ riêng việc đăng ký kết hôn mới sử dụng đồng thời sổ điện tử và sổ giấy, nhằm phù hợp với truyền thống và đảm bảo tính nghiêm túc của sự kiện này, khi hai bên nam nữ phải có mặt để ký vào sổ đăng ký và giấy chứng nhận kết hôn.
Mở rộng quyền và bảo đảm giá trị pháp lý
Dự thảo luật bổ sung nhiều quy định quan trọng, bao gồm:
- Quyền và nghĩa vụ đăng ký hộ tịch cho người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam.
- Bảo đảm quyền đăng ký khai sinh cho trẻ em được sinh ra tại Việt Nam hoặc sinh sống ổn định trên lãnh thổ Việt Nam.
- Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu liên quan, chỉ yêu cầu người dân nộp giấy tờ khi không thể khai thác hoặc thông tin không đầy đủ.
- Khẳng định giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch và dữ liệu hộ tịch điện tử, trong đó dữ liệu điện tử có giá trị tương đương với bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
- Bổ sung thẩm quyền đăng ký giám sát việc giám hộ, không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân, liên quan đến quản lý tài sản của người được giám hộ.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành
Thẩm tra dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban cơ bản tán thành với các quy định của dự thảo. Việc tăng cường đăng ký hộ tịch trực tuyến toàn trình và phi địa giới hành chính được đánh giá là phù hợp với bối cảnh hiện nay, góp phần thúc đẩy cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.
Về phân cấp và phân quyền, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với việc phân quyền cho cấp Trung ương và cấp địa phương trong quản lý và đăng ký hộ tịch, đặc biệt là việc phân quyền triệt để cho Ủy ban nhân dân cấp xã. Phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật, bao gồm các quy định về hộ tịch, đăng ký hộ tịch và quản lý nhà nước về hộ tịch, cũng nhận được sự đồng thuận, với một số ý kiến đề nghị thể hiện nội dung này một cách khái quát hơn.
Dự thảo luật cũng giao Chính phủ chỉ đạo rà soát, bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch và kiện toàn đội ngũ công chức thực hiện công tác này, đồng thời quy định rõ điều kiện và tiêu chuẩn của người làm công tác hộ tịch để đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.
