Luật Tiếp cận thông tin mới được ban hành gồm 4 chương, 31 điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026. Điểm đáng chú ý là luật đã phân định rõ ràng phạm vi thông tin mà người dân được tiếp cận, thông tin không được tiếp cận và thông tin được tiếp cận có điều kiện.
Các loại thông tin công dân không được tiếp cận
Theo Điều 15 của Luật Tiếp cận thông tin 2026, các thông tin mà công dân không được tiếp cận bao gồm:
- Thông tin thuộc bí mật Nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật Nhà nước;
- Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình. Tuy nhiên, nếu được cá nhân hoặc thành viên gia đình đồng ý, thông tin này có thể được tiếp cận;
- Bí mật kinh doanh theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, trừ khi có sự đồng ý của chủ sở hữu bí mật kinh doanh;
- Thông tin có thể gây nguy hại đến lợi ích Nhà nước, quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng, hoặc đe dọa tính mạng, sức khỏe, quyền lợi hợp pháp, tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác;
- Thông tin thuộc bí mật công tác do cơ quan, đơn vị xác định;
- Thông tin về cuộc họp nội bộ, tài liệu soạn thảo cho công việc nội bộ của cơ quan, đơn vị.
So với luật hiện hành chỉ quy định thông tin thuộc bí mật nhà nước trong các lĩnh vực chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, kinh tế, công nghệ và thông tin gây nguy hại lợi ích Nhà nước, Luật 2026 đã bổ sung thêm nhiều loại thông tin như đời sống riêng tư, bí mật gia đình và bí mật kinh doanh.
Thông tin được tiếp cận có điều kiện
Điều 16 của Luật Tiếp cận thông tin 2026 quy định các thông tin được tiếp cận có điều kiện bao gồm:
- Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân được tiếp cận khi có sự đồng ý của người đó; thông tin về bí mật gia đình được tiếp cận khi có sự đồng ý của các thành viên gia đình. Việc tiếp cận dữ liệu cá nhân tuân theo pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân;
- Thông tin về bí mật kinh doanh được tiếp cận khi chủ sở hữu đồng ý;
- Việc tiếp cận tài liệu lưu trữ tại lưu trữ lịch sử thực hiện theo quy định pháp luật về lưu trữ;
- Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, người đứng đầu cơ quan, đơn vị có thể quyết định cung cấp thông tin về đời tư, bí mật cá nhân, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh vì lợi ích công cộng hoặc sức khỏe cộng đồng mà không cần sự đồng ý.
Điều chỉnh trách nhiệm cung cấp thông tin của chính quyền địa phương
Luật cũng điều chỉnh phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin của chính quyền địa phương cho phù hợp với thực tiễn và mô hình tổ chức sau sắp xếp. Theo đó, UBND cấp xã chỉ có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra, không cung cấp thông tin nhận từ cơ quan khác, trừ một số trường hợp ngoại lệ.
Ngoài ra, luật mở rộng phạm vi thông tin phải công khai bằng cách bổ sung các nhóm thông tin quan trọng liên quan trực tiếp đến đời sống sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.
