Các đối tượng đã lợi dụng sự khác biệt trong quy định pháp luật giữa các nước, cùng với sự thông thoáng trong phân luồng hải quan điện tử, thông qua hoạt động xuất nhập khẩu để hình thành đường dây buôn lậu với phương thức, thủ đoạn hết sức tinh vi. Tại Trung Quốc, caffeine được xếp vào nhóm chất hướng thần. Trong khi đó, tại Lào, caffeine bị coi là tiền chất ma túy, và hành vi mua bán, vận chuyển caffeine với số lượng từ 10 kg trở lên có thể bị áp dụng mức hình phạt cao nhất là tử hình. Tuy nhiên, tại Việt Nam, caffeine được cấp phép cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh với mục đích y tế, dược phẩm, thực phẩm hoặc sử dụng trong công nghiệp và chưa được xem là tiền chất ma túy.
Tiến sĩ dược cầm đầu đường dây
Lợi dụng kẽ hở này, Trần Phi Hùng, một tiến sĩ dược, Trưởng khoa Dược của Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, đã từng bước hình thành đường dây mua bán, vận chuyển caffeine với số lượng lớn. Nhận thấy Công ty Khôi Nguyên và Công ty Hóa Dược (Dược phẩm 1) được cấp phép nhập khẩu caffeine phục vụ mục đích y tế, Hùng đã tìm cách lập các hợp đồng mua bán caffeine, móc nối với Cao Thị Liên và Trịnh Thị Hòa để tìm đầu mối tiêu thụ caffeine tại các nước thứ ba như Lào và Myanmar.
Thủ đoạn tinh vi
Để hợp thức hóa hoạt động buôn lậu, Hùng chỉ đạo con trai là Trần Sĩ Hoàng và cháu là Nguyễn Thành Đạt thành lập Công ty Vinh Hoàng và Công ty Vạn Phúc. Các công ty này ký hợp đồng mua bán caffeine giả, sau đó xuất hóa đơn khống cho khách hàng ảo bằng hình thức không ghi thông tin nhằm tránh sự truy vết của lực lượng chức năng. Trên thực tế, số caffeine được vận chuyển đến kho hàng của Công ty TNHH T&T VINA do Nguyễn Thị Thu quản lý tại Nghệ An. Tại đây, các đối tượng thay vỏ bao bì caffeine, đóng gói ngụy trang thành các bao xi măng hoặc thức ăn chăn nuôi. Lợi dụng sơ hở trong khâu kiểm hóa, chúng cất giấu caffeine lẫn vào hàng hóa thông thường có khai báo hải quan để thông quan.
Dòng tiền ma và hợp đồng giả
Tiền mua bán caffeine được các đối tượng thuê người Việt Nam tại Lào chuyển vào tài khoản của người quen của Trần Phi Hùng. Sau đó, số tiền này được “bơm ngược” lại vào tài khoản của các công ty “bình phong” trong hệ sinh thái nhằm hợp thức hóa dòng tiền, phù hợp với các hợp đồng mua bán giả ban đầu, rồi chia nhau lợi nhuận.
Chuyên án 135VL
Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã báo cáo lãnh đạo Bộ Công an và được phê duyệt xác lập chuyên án 135VL. Lực lượng chức năng đã tập trung nhân lực, áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, truy vết dòng tiền, kiểm soát tuyến biên giới, phối hợp liên ngành, liên địa phương và hợp tác quốc tế để đấu tranh triệt phá đường dây. Sau gần 3 tháng điều tra, chuyên án đã thành công.
Phá án đồng loạt
Ngày 27/2, Ban Chuyên án huy động gần 300 cán bộ chiến sĩ triển khai đồng loạt 18 mũi công tác tại 6 địa phương gồm Hà Nội, Hải Phòng, Điện Biên, Sơn La, Nghệ An và Hà Tĩnh. Kết quả, phát hiện và thu giữ 19 tấn caffeine sau thông quan không khai báo hải quan, được trà trộn trong hàng hóa thông thường của Công ty T&T VINA đang chuẩn bị vận chuyển qua Lào đi Myanmar. Ban chuyên án đã chỉ đạo các tổ công tác nhanh chóng khám xét, xác minh, truy bắt các đối tượng liên quan, đồng thời truy vết, thu hồi số caffeine và tài sản đang cất giấu tại cả Việt Nam và Lào.
Kết quả thu giữ
Đến nay, lực lượng chức năng đã thu giữ 50,7 tấn caffeine, 6 xe ô tô, 12 máy tính các loại, 25 điện thoại di động, phong tỏa và tạm dừng giao dịch đối với 60 tài khoản ngân hàng, đồng thời xác minh 7 bất động sản liên quan đến các đối tượng trong chuyên án. Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã khởi tố 10 bị can, trong đó 6 bị can về tội Buôn lậu, 3 bị can về tội Phát hành trái phép hóa đơn và 1 bị can về tội Môi giới hối lộ. Tại Lào, Bộ Công an Lào đã bắt giữ và khởi tố 6 đối tượng về tội mua bán, vận chuyển tiền chất ma túy theo pháp luật nước này.
Ý nghĩa của chuyên án
Việc đấu tranh thành công chuyên án 135VL đã mang lại những kết quả tích cực trong công tác quản lý tiền chất, hóa chất là nguyên liệu chính sản xuất ma túy tại Lào. Đồng thời, ngăn chặn được đường dây mua bán, vận chuyển tiền chất hóa chất trong khu vực. Đây là chuyên án đầu tiên mà Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy không xử lý trực diện các đối tượng theo tội danh về ma túy quy định trong Bộ luật Hình sự. Nhờ sự nhạy bén trong tư duy và nhận diện, đánh giá đúng xu hướng tội phạm trong lĩnh vực tiền chất, hóa chất, cơ quan chức năng đã làm rõ phương thức, thủ đoạn lợi dụng sơ hở trong quy định quản lý tiền chất, hóa chất, hoạt động xuất nhập khẩu và kế toán, từ đó bóc gỡ, xử lý triệt để các đối tượng trong đường dây.
Ghi nhận thành tích, Bộ Công an đã thưởng nóng cho 26 tập thể với tổng số tiền hơn 300 triệu đồng. Hiện Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy tiếp tục điều tra, làm rõ các cá nhân, doanh nghiệp liên quan để xử lý triệt để theo quy định của pháp luật.
