Dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về việc đóng tài khoản thanh toán (TKTT) khi không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên (tính từ thời điểm phát sinh giao dịch cuối cùng của chủ tài khoản), trừ trường hợp có thỏa thuận trước với chủ TKTT về việc đóng tài khoản. Theo ban soạn thảo, đề xuất này nhằm xử lý các trường hợp TKTT rác, tài khoản không hoạt động trong thời gian dài.
Thực trạng tài khoản rác và tài khoản ngủ đông
Thực tế phát sinh nhiều trường hợp TKTT rác, không hoạt động trong thời gian dài, đòi hỏi phải có hành lang pháp lý để xử lý. Có hai loại tài khoản chính: TKTT hợp pháp nhưng khách hàng bỏ quên, không phát sinh giao dịch trong thời gian dài hoặc không còn nhu cầu sử dụng (tài khoản ngủ đông); và TKTT nặc danh, mạo danh do các đối tượng tội phạm sử dụng giấy tờ cũ của khách hàng hoặc giấy tờ giả để mở tài khoản.
Quy định hiện hành và khoảng trống pháp lý
Quy định pháp luật hiện hành về xử lý tài khoản rác, tài khoản không hoạt động và xử lý số dư được nêu tại Nghị định 52/2024 và Thông tư 17/2024, theo hướng ngân hàng được thỏa thuận với khách hàng. Tuy nhiên, đối với trường hợp không thỏa thuận được với chủ TKTT (TKTT mở trước thời điểm Nghị định 52/2024 và Thông tư 17/2024 có hiệu lực) thì chưa có cơ chế xử lý.
Giải pháp từ dự thảo mới
Trên cơ sở ý kiến của các ngân hàng và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, dự thảo Nghị định bổ sung quy định này nhằm tạo cơ chế cho phép tổ chức tín dụng đóng các TKTT không hoạt động trong thời gian dài mà chưa có thỏa thuận trước với khách hàng, góp phần hạn chế rủi ro gian lận, lừa đảo qua các TKTT này.
Kinh nghiệm quốc tế
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các nước thường giao quyền cho ngân hàng thỏa thuận với khách hàng về việc xử lý TKTT không phát sinh giao dịch trong thời gian dài. Tại Mỹ, TKTT không hoạt động từ 3-5 năm, số dư tài khoản được chuyển giao cho Chính quyền tiểu bang quản lý như tài sản vô chủ. Khách hàng có thể yêu cầu lấy lại tiền qua cơ quan quản lý tài sản vô chủ. Tại UAE, tài khoản từ 3 năm không giao dịch hoặc liên lạc từ khách hàng sẽ bị đưa vào danh sách tài khoản ngủ đông, quản lý riêng. Sau 5 năm ngủ đông, ngân hàng xem xét đóng tài khoản và chuyển số dư chưa có người nhận về Ngân hàng Trung ương UAE. Khách hàng làm thủ tục chứng minh danh tính để nhận lại tiền.
Quy định về xử lý số dư sau khi đóng tài khoản
Dự thảo quy định ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo dõi số dư còn lại sau khi đóng tài khoản thanh toán để trả lại cho người thụ hưởng hợp pháp khi có yêu cầu hoặc xử lý theo quy định của pháp luật.
