Khi các nền tảng công nghệ và không gian mạng ngày càng chi phối hoạt động khai thác tác phẩm, nguy cơ nghệ sĩ bị xâm phạm tài sản trí tuệ cũng gia tăng với nhiều hình thức tinh vi hơn. Đây không chỉ là câu chuyện bảo vệ thành quả lao động sáng tạo, mà còn là bài toán về quyền lợi hợp pháp, nguồn thu nhập và giá trị nghề nghiệp của người làm nghệ thuật trong thời đại số.
Thực trạng vi phạm bản quyền và góc nhìn pháp lý
Dưới góc nhìn của một luật sư có chuyên môn sâu về sở hữu trí tuệ và quyền tác giả, ông Phan Vũ Tuấn đã đưa ra nhiều phân tích pháp lý đáng chú ý xoay quanh thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay. Đồng thời, ông cũng đề xuất các giải pháp nhằm giúp nghệ sĩ chủ động bảo vệ tài sản sáng tạo của mình trước tốc độ phát triển ngày càng nhanh của công nghệ và môi trường khai thác nội dung trực tuyến.
Trao đổi với Báo Thanh Niên, luật sư Phan Vũ Tuấn cho rằng công nghệ Content ID vốn được xây dựng với mục tiêu bảo vệ bản quyền nhưng trên thực tế lại đang bị chi phối bởi các đơn vị nắm quyền khai thác nội dung thay vì các chủ thể thực hiện chức năng bảo vệ quyền tác giả. Theo ông, nếu "lá chắn công nghệ" không được sử dụng đúng mục đích thì rất dễ trở thành công cụ gây tổn hại cả về vật chất lẫn tinh thần đối với nghệ sĩ.
Bất cập từ công nghệ Content ID và MCN
"Về mặt bản chất công nghệ Content ID hay MCN (mạng lưới đa kênh) đều đưa ra nguyên tắc ai đăng ký lên trước thì có quyền, ai đăng ký lên sau thì không có quyền. Tuy nhiên, không phải bất cứ nghệ sĩ nào cũng hiểu được câu chuyện đó. Từ đó, khi những nghệ sĩ đăng tải bài hát lên thì bị báo cáo là đã có người đăng lên trước. Họ chỉ biết được thông tin như thế và cảm thấy đòi lại được bài hát của mình là may mắn lắm rồi. Tuy nhiên, nghệ sĩ lại không biết khoản tiền tác quyền mà đơn vị trước đã thu được là bao nhiêu, ai đã nhận số tiền đó và điều này không có công cụ để đo đếm", ông Phan Vũ Tuấn chia sẻ quan điểm. Đáng chú ý, có nghệ sĩ chỉ nhận về phần doanh thu tác quyền rất nhỏ, khoảng 1/10 giá trị thực mà ca khúc tạo ra trên môi trường số.
Khuyến nghị dành cho nghệ sĩ và nhà sáng tạo nội dung
Từ thực tiễn đó, luật sư Phan Vũ Tuấn khuyến nghị các nghệ sĩ, nhà sáng tạo nội dung cần nâng cao nhận thức pháp lý, chủ động đăng ký và quản lý quyền sở hữu trí tuệ đối với tác phẩm của mình. Đồng thời, khi xảy ra tranh chấp hoặc bị "đánh gậy" bản quyền không đúng quy định, các nghệ sĩ, nhà sáng tạo cần nhờ đến pháp luật để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Hãy tin tưởng vào pháp luật Việt Nam, bởi đó là công cụ hữu hiệu nhất để bảo vệ tài sản trí tuệ trong thời đại số.
