Liên quan đến vụ bắt nguyên Giám đốc công ty giám định PNJ trong đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, Luật sư Chu Thị Út Quỳnh, Phó Giám đốc Hãng luật Lê Hồng Hiển & Cộng sự, đã có những chia sẻ về các vấn đề pháp lý cho người dân sở hữu kim cương có giấy kiểm định của P-Lab.
Đường dây buôn lậu 28.000 viên kim cương, doanh thu 280 tỷ đồng
Ngày 2/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia do người nước ngoài điều hành. Cơ quan điều tra đã khởi tố 22 bị can, thu giữ 1.100 viên kim cương các loại cùng nhiều tài liệu, dữ liệu điện tử và vật chứng. Kết quả điều tra ban đầu cho thấy, từ năm 2024 đến nay, đường dây này đã đưa hơn 28.000 viên kim cương nhập lậu vào Việt Nam, doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.
Nổi lên trong đường dây là Đặng Ngọc Thảo (sinh năm 1974), nguyên Giám đốc Công ty TNHH một thành viên giám định PNJ (PNJ-LAB) thuộc Công ty cổ phần vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ). Ngay trong tối 2/7, PNJ-LAB (thương hiệu mới là P-Lab) xác nhận ông Thảo bị điều tra về hành vi buôn lậu. Sáng 3/7, PNJ phát thông báo trên website, nhấn mạnh bảo vệ quyền lợi các bên liên quan.
PNJ khẳng định quy trình kiểm định nghiêm ngặt
PNJ cho biết tất cả kim cương do PNJ phân phối được kiểm định tại P-Lab đều áp dụng quy trình kiểm tra chất lượng theo tiêu chuẩn ISO, đối soát tiêu chuẩn của Viện ngọc học quốc tế GIA và có hồ sơ lưu để truy xuất thông số kỹ thuật. Các hoạt động tại hệ thống PNJ vẫn ổn định, khách hàng được phục vụ đầy đủ chính sách bán hàng, bảo hành, thu đổi. PNJ khẳng định vụ việc thuộc trách nhiệm pháp lý cá nhân và đang phối hợp với cơ quan chức năng.
Giấy kiểm định không xác nhận nguồn gốc hợp pháp
Theo Luật sư Chu Thị Út Quỳnh, người tiêu dùng không nên đánh đồng giữa chất lượng viên kim cương và nguồn gốc hợp pháp. Giấy kiểm định chỉ phản ánh đặc tính như trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết, không phải căn cứ xác nhận quyền sở hữu hay nguồn gốc hợp pháp. Cơ quan điều tra đang làm rõ việc một số bị can lợi dụng hoạt động kiểm định để hợp thức hóa kim cương nhập lậu thông qua cấp giấy kiểm định mới.
Tuy nhiên, luật sư khuyến nghị người mua không nên quá hoang mang. Chưa có kết luận cho rằng toàn bộ giấy kiểm định P-Lab không có giá trị hoặc kim cương đều bất hợp pháp. Quyền sở hữu được xác lập trên cơ sở giao dịch hợp pháp, chứng minh bằng hóa đơn, chứng từ thanh toán, hợp đồng mua bán. Chỉ khi cơ quan tố tụng xác định viên kim cương là vật chứng mới có căn cứ xử lý.
Người mua ngay tình có bị thu hồi tài sản?
Luật sư phân tích: Theo Điều 163, 164 Bộ luật Dân sự 2015, quyền sở hữu hợp pháp được bảo vệ. Nếu kim cương là vật chứng, tài sản có thể bị tạm giữ phục vụ điều tra. Người mua ngay tình vẫn được bảo vệ nếu chứng minh mua bán công khai, có hóa đơn, không biết nguồn gốc bất hợp pháp. Họ có quyền yêu cầu bên bán hoàn trả tiền, bồi thường thiệt hại.
Có nên tiếp tục mua bán, cầm cố kim cương P-Lab?
Theo Điều 158 Bộ luật Dân sự 2015, quyền định đoạt là quyền cơ bản của chủ sở hữu. Nếu kim cương chưa bị tạm giữ, kê biên, người dân vẫn có quyền mua bán, chuyển nhượng, cầm cố. Tuy nhiên, luật sư cảnh báo rủi ro pháp lý: nếu tài sản sau đó được xác định là vật chứng, giao dịch có thể bị ảnh hưởng. Luật sư không khuyến khích giao dịch đối với kim cương thuộc diện điều tra cho đến khi có kết luận rõ ràng. Nếu cố tình chuyển dịch để che giấu nguồn gốc, người thực hiện có thể đối mặt với hậu quả pháp lý.
Trách nhiệm của doanh nghiệp khi lãnh đạo bị khởi tố
Luật sư cho biết: Theo Điều 74 Bộ luật Dân sự, pháp nhân có tài sản độc lập, tự chịu trách nhiệm. Việc lãnh đạo bị khởi tố không đồng nghĩa doanh nghiệp chịu trách nhiệm hình sự hoặc chấm dứt hoạt động. Doanh nghiệp có thể thay đổi người đại diện. Trách nhiệm hình sự của pháp nhân chỉ phát sinh khi hành vi được thực hiện nhân danh doanh nghiệp, vì lợi ích doanh nghiệp, có sự chỉ đạo. Nếu khách hàng bị thiệt hại, doanh nghiệp có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường dân sự.
Khuyến nghị cho người mua kim cương
Luật sư đưa ra bốn lưu ý: Thứ nhất, chọn doanh nghiệp uy tín, có tư cách pháp lý, thực hiện chế độ hóa đơn. Thứ hai, lưu giữ hóa đơn, hợp đồng, chứng từ thanh toán, giấy kiểm định. Thứ ba, đối chiếu thông tin trên giấy với viên kim cương (mã số laser), yêu cầu thông tin nguồn gốc nhập khẩu hợp pháp. Thứ tư, thận trọng với giao dịch giá thấp bất thường, thiếu minh bạch. Cuối cùng, cần dựa trên nguyên tắc suy đoán vô tội, không vội kết luận toàn bộ giấy kiểm định hay giao dịch vi phạm.
