Quốc Hội Thảo Luận Bỏ Quy Định Chụp Ảnh Khi Công Chứng, Đề Xuất Từ Chính Phủ
Theo quy định hiện hành, việc ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên phải được chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ công chứng. Tuy nhiên, tại dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Công chứng, Quốc hội đã thảo luận vào chiều ngày 11.4, với đề xuất từ Chính phủ về việc bỏ quy định này.
Lý Do Đề Xuất Bỏ Chụp Ảnh
Chính phủ lý giải rằng, hiện nay việc định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã và đang được triển khai rộng rãi. Điều này góp phần đơn giản hóa thủ tục công chứng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người yêu cầu công chứng. Các cơ sở dữ liệu về dân cư và hộ tịch đã được cơ quan chủ quản công bố theo yêu cầu của Nghị quyết 66.7/2025.
Do đó, khi giải quyết yêu cầu công chứng, công chứng viên có thể được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng. Các biện pháp này nhằm ngăn chặn giả mạo hiệu quả hơn. Trước bối cảnh và điều kiện mới, việc bỏ chụp ảnh khi công chứng được cho là phù hợp, nhằm đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí cho người dân.
Ý Kiến Trái Chiều Từ Các Đại Biểu
Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết việc bắt buộc chụp ảnh người dân khi công chứng từng gây nhiều phản ứng khi quy định tại luật Công chứng năm 2024. Một số người đồng tình vì nó tăng khả năng nhận diện và xác thực nhân thân, hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh như ký khống, ký dạo. Tuy nhiên, những người phản đối lại lo ngại về việc phát sinh thêm thủ tục, chi phí cho tổ chức hành nghề công chứng, cũng như ảnh hưởng đến quyền về hình ảnh của cá nhân.
Bà Hạnh cho rằng, hiện nay các cơ sở dữ liệu đang dần hoàn thiện, nhưng việc trang bị thiết bị xác thực cá nhân của các tổ chức hành nghề công chứng ở từng địa phương còn khác nhau. Vì thế, cơ quan soạn thảo nên cân nhắc quy định theo hướng mở, tức là việc chụp ảnh sẽ thực hiện theo đề nghị của người yêu cầu công chứng, hoặc công chứng viên quyết định trong một số trường hợp đặc biệt.
Trái lại, đại biểu Ly Kiều Vân từ đoàn Quảng Trị đề nghị giữ nguyên quy định bắt buộc chụp ảnh khi công chứng như hiện hành. Theo bà Vân, quy định này giúp đảm bảo an toàn cho giao dịch, xác định chính xác người ký, thời điểm và địa điểm ký, từ đó hạn chế tình trạng giả mạo, ký khống và phát sinh tranh chấp sau này.
Bà Vân nhấn mạnh rằng, ảnh chụp còn là một dạng chứng cứ trực quan, góp phần bảo vệ người dân và công chứng viên khi phát sinh khiếu kiện. Đồng thời, nó nâng cao tính minh bạch và kỷ luật trong quy trình công chứng, góp phần loại bỏ những hành vi không chuẩn mực và cạnh tranh không lành mạnh của một số tổ chức hành nghề công chứng.
Đánh Giá Hiệu Quả Và Khuyến Nghị
Nội dung bắt buộc chụp ảnh khi công chứng được quy định tại luật Công chứng năm 2024, với thời gian thực hiện chưa đầy một năm. Do đó, cần có đánh giá hiệu quả để làm cơ sở cho việc bãi bỏ. Trước đó, khi thẩm tra về dự án luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với các đề xuất tại dự thảo về việc đơn giản hóa thủ tục công chứng.
Tuy vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu và đánh giá tác động của việc thực thi các quy định về thủ tục công chứng trong thực tiễn. Điều này nhằm làm cơ sở sửa đổi, bổ sung các thủ tục trong hoạt động công chứng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, và bảo đảm tính ổn định, khả thi, phù hợp của chính sách.
