Quốc hội thảo luận Luật Hộ tịch sửa đổi: Đẩy mạnh số hóa và đơn giản hóa thủ tục
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khoá XVI, sáng ngày 9/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Phiên họp này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa hệ thống quản lý hộ tịch, với trọng tâm là số hóa và tinh gọn thủ tục hành chính.
Những điểm mới cốt lõi của dự thảo Luật
Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày tờ trình dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi). Dự thảo gồm 4 chương 30 điều, giảm 3 chương và 47 điều so với Luật Hộ tịch năm 2014, thể hiện sự tập trung vào các nội dung then chốt.
Về thẩm quyền đăng ký hộ tịch: Dự thảo quy định Ủy ban nhân dân cấp xã có thể thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện và thông tin hộ tịch, không phụ thuộc vào nơi cư trú hay địa giới hành chính. Điều này bao gồm việc bổ sung thẩm quyền đăng ký giám sát việc giám hộ và chấm dứt giám hộ, không phụ thuộc vào nơi cư trú của người được giám hộ.
Về quyền và nghĩa vụ đăng ký hộ tịch: Dự thảo bổ sung quy định cho người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam, thống nhất với Luật Căn cước. Đồng thời, bảo đảm quyền đăng ký khai sinh cho mọi trẻ em sinh ra hoặc sinh sống ổn định tại Việt Nam.
Về giải quyết yêu cầu đăng ký hộ tịch: Dự thảo chỉ quy định thẩm quyền, đối tượng và phạm vi, giao Chính phủ quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục và thời hạn. Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu, chỉ yêu cầu người dân nộp giấy tờ khi không thể khai thác được.
Đẩy mạnh số hóa và linh hoạt trong đăng ký
Một trong những điểm nhấn quan trọng của dự thảo là việc công nhận giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch bản điện tử. Cụ thể, giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch và dữ liệu hộ tịch điện tử sẽ có giá trị tương đương với bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
Người yêu cầu đăng ký hộ tịch có quyền lựa chọn nộp hồ sơ và nhận kết quả theo nhiều phương thức: trực tuyến, trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính. Điều này nhằm tăng tính linh hoạt và thuận tiện cho người dân, đồng thời thúc đẩy tỷ lệ đăng ký trực tuyến toàn trình.
Dự thảo cũng quy định Cơ sở dữ liệu hộ tịch là một phần của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, được Bộ Tư pháp quản lý tập trung. Hệ thống này được bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, có khả năng mở rộng, nâng cấp, kết nối và chia sẻ với các cơ sở dữ liệu khác, lưu trữ đầy đủ thông tin hộ tịch suốt đời của cá nhân.
Quan điểm thẩm tra và những đề xuất hoàn thiện
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đã nêu quan điểm thẩm tra, cơ bản tán thành với các nội dung của dự thảo. Ủy ban nhấn mạnh việc khẳng định thông tin khai sinh là thông tin hộ tịch gốc của cá nhân, và yêu cầu các cơ quan khác phải phối hợp điều chỉnh nếu có sự không phù hợp.
Ủy ban cũng ủng hộ việc phân quyền toàn bộ thẩm quyền đăng ký hộ tịch cho Ủy ban nhân dân cấp xã, trong khi cấp tỉnh và Trung ương chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý. Điều này nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, bảo đảm tính tinh gọn và thống nhất, đồng thời tăng cường đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào địa giới hành chính.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện một số nội dung. Đặc biệt, về đăng ký khai sinh và khai tử chủ động, Ủy ban đề nghị bổ sung quy định cụ thể thời điểm phải hoàn thành lộ trình trên toàn quốc để bảo đảm Luật sớm đi vào cuộc sống.
Về đăng ký giám sát việc giám hộ, dự thảo quy định không phụ thuộc vào nơi cư trú, nhưng một số ý kiến trong Ủy ban cho rằng cần nghiên cứu sửa đổi Bộ luật Dân sự để phù hợp. Ngoài ra, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung quy định xử lý mâu thuẫn thông tin, đảm bảo an toàn thông tin mạng và lộ trình kết nối với các cơ sở dữ liệu khác.
Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc Chính phủ quan tâm, bố trí đủ nguồn lực để hoàn thiện cơ sở hạ tầng công nghệ, bảo đảm tính khả thi của Luật khi được thông qua.
Phiên họp đã thể hiện sự quyết tâm của Quốc hội trong việc cải cách hệ thống hộ tịch, hướng tới một nền hành chính hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn cho người dân.
