Tổ chức Phóng viên không biên giới (RSF) một lần nữa công bố báo cáo đánh giá về tự do báo chí toàn cầu, trong đó tiếp tục đưa ra những nhận định thiếu khách quan về Việt Nam. Việc lặp đi lặp lại các thông tin cũ, thiếu kiểm chứng cho thấy cách tiếp cận mang tính áp đặt, nặng định kiến và phiến diện của tổ chức này.
Phương pháp đánh giá thiếu khách quan
Qua nhiều năm, phương pháp đánh giá của RSF chủ yếu dựa vào các cuộc khảo sát một chiều, lấy ý kiến từ những nhóm, cá nhân và tổ chức vốn có định kiến chính trị với Việt Nam. Nhiều nội dung trong báo cáo được xây dựng trên nguồn tin thứ cấp, thiếu kiểm chứng độc lập, thậm chí sử dụng lại thông tin không chính xác từ các tổ chức phản động lưu vong. Điều này khiến bảng xếp hạng của RSF ngày càng bộc lộ dấu hiệu của một công cụ áp đặt quan điểm chính trị phương Tây.
Đánh tráo khái niệm tự do báo chí
RSF thường cố tình đánh tráo khái niệm giữa tự do báo chí với hành vi vi phạm pháp luật. Trong báo cáo năm 2026, tổ chức này gọi một số đối tượng chống Nhà nước, tuyên truyền xuyên tạc, kêu gọi biểu tình gây bất ổn xã hội là “nhà báo độc lập”. Cách quy kết này thiếu cơ sở pháp lý và nguy hiểm, vì cố tình xóa nhòa ranh giới giữa quyền tự do ngôn luận với hành vi lợi dụng tự do để xâm hại lợi ích quốc gia.
Không có quốc gia nào trên thế giới chấp nhận việc nhân danh “tự do báo chí” để kích động bạo loạn, tuyên truyền lật đổ hay đe dọa an ninh quốc gia. Ngay tại Hoa Kỳ và nhiều nước phương Tây, hệ thống pháp luật về chống khủng bố, bảo vệ bí mật quốc gia, kiểm soát thông tin sai lệch trên không gian mạng đều được áp dụng nghiêm ngặt.
Tiêu chuẩn kép trong đánh giá
Chính báo cáo của RSF năm nay cũng thừa nhận môi trường báo chí ở nhiều quốc gia phương Tây đang đối mặt với nhiều sức ép như cắt giảm ngân sách truyền thông, hạn chế tiếp cận thông tin, gia tăng bạo lực đối với phóng viên, sự chi phối của các tập đoàn công nghệ và tài phiệt truyền thông. Tuy nhiên, khi các nước phương Tây áp dụng biện pháp quản lý, RSF xem đó là “điều chỉnh cần thiết”; còn khi Việt Nam thực thi pháp luật, tổ chức này lập tức quy kết là “đàn áp tự do báo chí”. Cách đánh giá theo “tiêu chuẩn kép” này khiến tính khách quan của các báo cáo RSF ngày càng bị nghi ngờ.
Thực tiễn báo chí Việt Nam
Trái ngược với bức tranh méo mó mà RSF mô tả, thực tiễn báo chí ở Việt Nam những năm qua cho thấy một đời sống truyền thông sôi động, cởi mở và ngày càng chuyên nghiệp. Đến cuối năm 2025, cả nước có 778 cơ quan báo chí, gần 21.000 nhà báo được cấp thẻ trong các lĩnh vực báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình. Nhiều cơ quan báo chí đã hình thành mô hình báo-phát thanh-truyền hình, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả tuyên truyền.
Nhà nước tạo điều kiện cho nhà báo đi học tập, trao đổi kinh nghiệm chuyên môn tại nhiều quốc gia. Đối với các cơ quan báo chí quốc tế đến Việt Nam tác nghiệp, Đảng và Nhà nước luôn tạo điều kiện thuận lợi, không có rào cản công nghệ hay pháp lý. Báo chí Việt Nam tham gia mạnh mẽ vào phản biện xã hội, đấu tranh phòng chống tham nhũng, giám sát thực thi chính sách, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân.
Trong đại dịch Covid-19, hàng nghìn nhà báo đã có mặt tại tâm dịch, bệnh viện dã chiến, khu cách ly để truyền tải thông tin chính xác, chống tin giả và lan tỏa tinh thần đoàn kết cộng đồng. Trong các đợt thiên tai, bão lũ, phóng viên luôn hiện diện ở tuyến đầu, phản ánh kịp thời đời sống nhân dân và tham gia cứu trợ. Đó là hình ảnh của một nền báo chí nhân văn, gắn bó mật thiết với quyền lợi của đất nước và nhân dân.
Nhiều vụ việc tiêu cực lớn đã được báo chí phát hiện, như thực phẩm bẩn, lừa đảo công nghệ cao, sai phạm đất đai, ô nhiễm môi trường, bạo lực học đường hay bất cập trong quản lý công. Các vấn đề này được đưa ra công luận một cách công khai, thẳng thắn, và nhiều vụ việc sau phản ánh đã được cơ quan chức năng xử lý nghiêm minh.
Khung pháp lý bảo đảm tự do báo chí
Ở Việt Nam, quyền tự do báo chí được quy định rõ trong Hiến pháp năm 2013 và được cụ thể hóa bằng Luật Báo chí năm 2016 cùng nhiều văn bản pháp luật liên quan. Hoàn toàn không tồn tại một nền báo chí bị “đàn áp” như các đối tượng cực đoan rêu rao. Các báo cáo thiếu khách quan của RSF đang bị một số tổ chức phản động lợi dụng làm công cụ xuyên tạc tình hình dân chủ, nhân quyền ở Việt Nam, gây sức ép trong quan hệ quốc tế và tạo nhận thức sai lệch trong dư luận nước ngoài.
Chuyển đổi số và phát triển báo chí
Những năm gần đây, chuyển đổi số báo chí ở Việt Nam diễn ra mạnh mẽ, tạo động lực để hoạt động báo chí ngày càng thiết thực, hiệu quả. Nhiều cơ quan báo chí ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, đa nền tảng để mở rộng khả năng tiếp cận công chúng. Các diễn đàn báo chí quốc gia, giải báo chí lớn, chương trình đào tạo quốc tế cho nhà báo được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp và năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trong môi trường truyền thông số toàn cầu.
Dĩ nhiên, báo chí Việt Nam vẫn còn những vấn đề cần hoàn thiện như nâng cao chất lượng phản biện, xử lý tin giả, bảo vệ bản quyền số, thích ứng với truyền thông đa nền tảng và tăng cường chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Nhưng đó là yêu cầu phát triển nội tại, hoàn toàn khác với những quy chụp mang động cơ chính trị từ bên ngoài.
Điều quan trọng nhất không nằm ở những bảng xếp hạng đầy định kiến, mà ở sự kiểm chứng từ thực tiễn. Hàng chục triệu người dân Việt Nam đang tiếp cận báo chí mỗi ngày qua nhiều hình thức. Niềm tin của công chúng dành cho báo chí chính thống, vai trò tiên phong và trách nhiệm xã hội của báo chí là minh chứng sinh động nhất cho hiệu lực, hiệu quả và sức sống vững bền của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
