Tại Hội thảo góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, ngày 20/5, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, sau 8 năm triển khai thi hành, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đã góp phần tích cực bảo đảm quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân, nâng cao trách nhiệm công vụ và phòng ngừa vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành còn nhiều khó khăn, vướng mắc cần sửa đổi.
Những vướng mắc trong thực tiễn
Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc, phạm vi trách nhiệm bồi thường ở một số lĩnh vực còn hạn chế, như tố tụng hành chính, xử lý vi phạm hành chính, bảo vệ người tố cáo, phòng chống tham nhũng chưa được quy định đầy đủ. Thủ tục giải quyết bồi thường còn phức tạp, kéo dài; việc xác minh, thương lượng, thu thập chứng cứ gặp nhiều khó khăn, dẫn đến thời gian giải quyết kéo dài. Việc xác định trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ cũng vướng mắc. Cơ chế giải quyết hiện nay do cơ quan gây thiệt hại thực hiện, dẫn đến tâm lý né tránh trách nhiệm. Thiệt hại về tinh thần hoặc thu nhập thực tế khó xác định, khó đạt đồng thuận. Nhiều người dân chưa nắm rõ quy trình, e ngại kéo dài nên không yêu cầu bồi thường dù có thiệt hại.
Định hướng sửa đổi Luật
Phó Cục trưởng Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường Nhà nước Nguyễn Ngọc Vũ cho biết, việc sửa đổi tập trung vào 3 định hướng: thể chế hóa quyền bồi thường cho người chống tham nhũng theo Quy định 231-QĐ/TW; sửa đổi phù hợp phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính, sắp xếp bộ máy; tháo gỡ vướng mắc thực tiễn. Dự thảo Luật gồm 3 điều, sửa đổi, bổ sung 34 điều, bổ sung mới 1 điều và bãi bỏ 1 điều của Luật năm 2017.
Đề xuất thành lập cơ quan bồi thường độc lập
Luật sư Hoàng Ngọc Vinh (Hội Luật gia Hà Nội) đề xuất thành lập cơ quan hoặc Quỹ bồi thường Nhà nước độc lập (trực thuộc Bộ Tư pháp hoặc Chính phủ) để chuyên trách thẩm định và chi trả, đảm bảo khách quan, công bằng, đẩy nhanh tiến độ.
Góp ý của Tòa án nhân dân tối cao
Đại diện Tòa án nhân dân tối cao đề nghị rà soát các quy định về thiệt hại tinh thần, hồ sơ yêu cầu, thời hạn giải quyết, hiệu lực quyết định và cơ chế thu hồi kinh phí tạm ứng để tránh thủ tục phức tạp.
Kiến nghị của Sở Tư pháp Hà Nội
Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương đề nghị bổ sung yêu cầu minh bạch thông tin, giải thích quyền, không yêu cầu lại dữ liệu cơ quan nhà nước đã có; làm rõ điều kiện phát sinh trách nhiệm khi không áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo tham nhũng; bổ sung văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường (kết luận thanh tra, tố cáo); nguyên tắc xác định cơ quan chủ trì khi có nhiều cơ quan liên quan; thiết kế lại thời hạn thụ lý 8 giờ; quy định xử lý hồ sơ điện tử. Bà cũng kiến nghị tăng cường vai trò của UBND cấp tỉnh và Sở Tư pháp trong theo dõi, kiểm tra, cảnh báo rủi ro, hướng dẫn nghiệp vụ; làm rõ trách nhiệm của cơ quan tài chính trong cấp kinh phí, đặc biệt vụ việc ở cấp xã.
