Trong thế giới thú săn mồi, loài sói luôn gây khiếp sợ bởi sự ranh ma và tàn nhẫn khi săn mồi theo bầy đàn. Cũng như vậy, những kẻ buôn bán động vật hoang dã trái phép thường được ví như sói, với những thủ đoạn xảo quyệt và tàn độc. Chúng luôn tìm cách xáo trộn vùng đất chúng đặt chân đến, săn lùng những món hàng 'độc' để kiếm lời. Không chỉ có Khoa 'Kim Cương' hay B 'Nam Phi', mà còn nhiều nhân vật bí ẩn khác đang thao túng thị trường ngầm này.
Vụ bắt giữ Chu Đăng Khoa tại Nam Phi
Đầu tháng 3 năm 2026, Cộng hòa Nam Phi đã bắt giữ Chu Đăng Khoa, còn được biết đến với biệt danh Khoa 'Kim Cương' hay Khoa 'Nam Phi', vì các hành vi liên quan đến động vật hoang dã. Một tổ chức môi trường tại Việt Nam đã xác nhận thông tin ban đầu về vụ việc này. Khoa nổi tiếng trong giới buôn bán trái phép động vật hoang dã và kim cương. Theo truyền thông, lực lượng Hawks (Cục Điều tra Tội phạm ưu tiên của Nam Phi) đã bắt giữ Chu Đăng Khoa, 44 tuổi, còn có tên gọi khác là Michael Chu, quốc tịch Việt Nam. Khoa là chủ sở hữu trang trại Voi Game Lodge ở Nam Phi. Năm 2011, y từng bị phạt tiền và trục xuất vì tàng trữ trái phép 5 chiếc sừng tê giác.
Liên quan đến Trần Huy Bảo
Tờ Daily Maverick của Nam Phi đưa tin, Trần Huy Bảo là quản lý của Công ty Thương mại DKC, thuộc sở hữu của doanh nghiệp Việt Nam tại Nam Phi. Công ty này bao gồm Voi Game Lodge và DKC Furniture, chuyên xuất nhập khẩu đồ gỗ ngoài trời và nội thất. Trang trại Voi Game Lodge nằm ở tỉnh Tây Bắc (North West), nơi nuôi khoảng 50 con hổ và nhiều tê giác. Vào đêm Giáng sinh năm 2025, 5 con tê giác tại đây bị bắn chết và bị chặt sừng. Trước khi Khoa bị bắt, ngày 24/2/2026, Trần Huy Bảo bị phát hiện khi chuẩn bị lên chuyến bay từ Nam Phi về Singapore. Lệnh bắt Bảo được ban hành sau khi các nhà điều tra xác định người này liên quan đến vụ án hai công dân Nigeria sở hữu 17 sừng tê giác, 26,2 kg xương sư tử và hổ tại kho chứa hàng ở Kempton Park.
Đường dây buôn lậu tinh vi
Công ty của Khoa và Bảo không chỉ sở hữu khu nuôi nhốt động vật quý hiếm mà còn kinh doanh đồ gỗ và trang trại. Có nhiều con đường để ngà voi và sừng tê giác về Việt Nam. Cách phổ biến nhất là cho hàng chạy lòng vòng qua nhiều nước, quá cảnh tại Hồng Kông (Trung Quốc) hoặc Singapore trước khi về Việt Nam, vì nếu chuyển trực tiếp từ Nam Phi dễ bị phát hiện. Gỗ thường được sử dụng để khai báo hàng hóa. Trong quá khứ, tội phạm buôn bán hàng cấm từ châu Phi về châu Á thường sử dụng các hãng hàng không có đường bay quá cảnh qua Trung Đông như Turkish Airline, Qatar Airways, Emirates & Etihad. Trên tuyến vận tải thủy, ngà voi, sừng tê giác cũng thường theo con đường này thẩm lậu từ châu Phi sang châu Á. Việc thay đổi vỏ container khi quá cảnh tại một quốc gia châu Á cũng là thủ đoạn giúp bọn buôn lậu qua mặt cơ quan chức năng.
B 'Nam Phi' - ông trùm bí ẩn
Theo một số nguồn tin, Chu Đăng Khoa là đàn em thân cận của một người được dân chơi Hà Nội gọi là B 'Nam Phi'. Trong một cuộc gặp tại Hà Nội, B 'Nam Phi' tự giới thiệu sở hữu hai trang trại tại Nam Phi, một rộng 3.000 ha và một rộng 6.000 ha, trong đó có khoảng 400 con hổ. Con số này trùng hợp với gia tài mà T 'toọc' khoe trong chuyến đi Nam Phi cuối năm 2025. Nhiều người cho rằng B 'Nam Phi' mới chính là ông chủ thật sự của cơ sở mà Khoa đứng tên. Hai trang trại này như 'con tem' mà giới buôn lậu dùng để tiếp thị với khách hàng có nhu cầu mua hàng độc từ châu Phi.
Vụ án 'July bí ẩn' và các phi vụ từ Nam Phi đến Đà Nẵng
Trong số các vụ án liên quan đến buôn lậu sừng tê giác và ngà voi, vụ án được Công an và Hải quan TP Đà Nẵng triệt phá là nghiêm trọng nhất, với khối lượng sừng tê, ngà voi và vảy tê tê cực lớn. Đầu năm 2021, Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Phòng Cảnh sát Kinh tế) Công an TP Đà Nẵng phát hiện nhóm đối tượng sử dụng căn cước công dân của nhiều người lập ra nhiều công ty 'ma'. Các công ty đăng ký kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa, trụ sở là địa chỉ ảo, không biển hiệu, không hoạt động sản xuất nhưng có nhập khẩu hàng từ châu Phi về cảng Tiên Sa.
Nguyễn Đức Tài và July 'bí ẩn'
Nguyễn Đức Tài (sinh năm 1989, Hà Tĩnh) làm quen với một người đàn ông bí ẩn có biệt danh July. July hướng dẫn Tài thành lập các công ty 'ma' để nhập ngà voi, sừng tê giác, vảy tê tê và xương sư tử từ châu Phi về Việt Nam qua cảng Đà Nẵng. Khoảng tháng 2/2021, July liên hệ Tài đề nghị lập công ty nhập khẩu các mặt hàng động vật hoang dã. Theo thỏa thuận, mỗi chuyến hàng trót lọt, Tài được trả 20 triệu đồng. July gửi cho Tài căn cước công dân của Ninh Thái C (người Nghệ An, sau đó đã chết). Tài dùng căn cước này thành lập công ty TNHH, chọn trụ sở tại Đà Nẵng.
Ngày 3/5/2021, container MSDU 1006024 khai báo hàng hóa là sàn gỗ, gửi từ Công ty Sawab tại Johannesburg, Nam Phi. Hàng được bốc lên tàu tại cảng Durban (Nam Phi) đến Singapore, sau đó chuyển qua tàu khác đến cảng Shekou, Trung Quốc, rồi lên tàu Spirit of Kolkata để cập cảng Tiên Sa lúc 2 giờ sáng ngày 17/7/2021. Tài nhận thông báo từ July rằng hàng đã về nhưng bị Hải quan Đà Nẵng kiểm tra. Tài bỏ hàng, không làm thủ tục hải quan. Ngày 19/7/2021, Chi cục Hải quan cửa khẩu Cảng Đà Nẵng phát hiện trong container chứa 52 khúc sừng (138,784 kg) nghi là sừng tê giác; 93 thùng xương (3.108 kg) nghi là xương sư tử. Xương động vật ở dạng tươi, bốc mùi hôi thối.
Sau khi bị phát hiện, tưởng đường dây sẽ nằm im, nhưng tháng 8/2021, July tiếp tục yêu cầu Tài lập công ty để nhập khẩu ngà voi và sừng tê giác. Tài thuê người thành lập công ty với chi phí 1,5 triệu đồng, tự đặt tên công ty và trụ sở, làm giả căn cước công dân. Ngày 25/9/2021, container GESU6160232 khai báo hàng hóa là hạt điều, gửi từ Nigeria, quá cảnh Malaysia, đến cảng Đà Nẵng ngày 5/1/2022. Ngày 11/1/2022, Hải quan kiểm tra, phát hiện 456,9 kg ngà voi và 6.232 kg vảy tê tê. Tài đốt bỏ toàn bộ tài liệu liên quan. Cơ quan chức năng làm rõ, tháng 6/2021, July gửi cho Tài gói nylon chứa vảy tê tê làm mẫu để Tài tìm nguồn mua. Tài cất số mẫu ở tầng hầm quán cà phê.
Nguyễn Đức Tài bị Tòa án Nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng xử phạt 13 năm tù vì tội 'vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm' và 'làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức'. Đây chỉ là một trong số các vụ án liên quan động vật hoang dã quý hiếm được khám phá. Đối tượng bị bắt chỉ là 'người vận chuyển' không tên tuổi, còn chủ thật sự luôn giấu kín danh tính. Vì tính đơn tuyến, cơ quan chức năng khó tìm ra hoạt động mang tính băng đảng, có tổ chức.
(Còn nữa)
