Chính phủ vừa ban hành Nghị định 238/2026, có hiệu lực từ ngày 15.8, sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Một trong những thay đổi đáng chú ý là chế tài đối với hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m mà không sử dụng thiết bị an toàn trên ô tô. Theo đó, thay vì bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng như quy định cũ, tài xế vi phạm sẽ chỉ bị phạt cảnh cáo.
Quy định mới về thiết bị an toàn cho trẻ em
Luật sửa đổi 10 luật về an ninh trật tự có hiệu lực từ 1.7 quy định: khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m, tài xế ô tô không được cho trẻ ngồi cùng hàng ghế (trừ xe chỉ có một hàng ghế) và phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp (trừ xe kinh doanh vận tải hành khách). Vi phạm sẽ bị xử phạt theo Nghị định 168/2024 với mức phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng. Tuy nhiên, từ 15.8, Nghị định 238/2026 thay thế hình thức phạt tiền bằng cảnh cáo.
Phạt cảnh cáo là gì? Khác biệt với phạt tiền?
Luật sư Bùi Đình Ứng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, giải thích: cảnh cáo và phạt tiền là hai hình thức xử phạt chính trong xử lý vi phạm hành chính. Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản, áp dụng với vi phạm không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ. Phạt tiền áp dụng với vi phạm có tính chất nghiêm trọng hơn. Như vậy, từ 15.8, tài xế vi phạm quy định về ghế trẻ em vẫn bị xử phạt nhưng với chế tài nhẹ hơn, không ảnh hưởng trực tiếp đến tài chính.
Lý do giảm nhẹ chế tài: Phù hợp với mức độ nguy hiểm
Theo luật sư Ứng, Nghị định 238/2026 cho thấy nhà làm luật đã đánh giá lại mức độ nguy hiểm của hành vi không sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em. Ông cho rằng việc không sử dụng ghế trẻ em có mức độ nguy hiểm thấp hơn nhiều so với các lỗi như vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ, không tuân thủ biển báo... Nếu cứng nhắc áp dụng phạt tiền sẽ không tương xứng với tính chất vi phạm, đồng thời gây gánh nặng chi phí tuân thủ cho người dân và cơ quan chức năng. "Mục đích chính của quy định ghế trẻ em là giáo dục ý thức người lớn về an toàn của trẻ nhỏ, chứ không phải để phạt tiền. Mà nếu vậy, cảnh cáo là đủ", ông Ứng nói.
Liệu cảnh cáo có làm giảm hiệu quả?
Một số ý kiến lo ngại việc chỉ cảnh cáo sẽ khiến tài xế "nhờn luật", chấp nhận bị cảnh cáo nhiều lần thay vì mua ghế trẻ em. Tuy nhiên, luật sư Ứng cho rằng ghế trẻ em vẫn còn mới trong nhận thức của nhiều tài xế, cần thời gian để làm quen. Trong giai đoạn này, cảnh cáo là phù hợp. Ông nhấn mạnh: "Thiết bị an toàn nhằm bảo vệ chính trẻ em, hơn ai hết cha mẹ phải ý thức để chấp hành. Nếu cố tình không chấp hành, rủi ro trước hết sẽ thuộc về con em của họ". Sau này, khi nhận thức đã được nâng cao, nhà làm luật có thể tổng kết, đánh giá và điều chỉnh chế tài (ví dụ nâng lên phạt tiền) cho phù hợp với thực tiễn.
