Đột phá cải cách thủ tục hành chính: Chuyển từ kiểm soát sang giảm chi phí tuân thủ
Dự thảo Báo cáo mới đây đã nêu rõ, trong bối cảnh hiện nay, thủ tục hành chính đóng vai trò trung tâm trong việc chuyển đổi từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị công hiện đại. Đây được xem là công cụ hỗ trợ tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần quan trọng trong tiến trình xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển và quản trị công hiện đại.
Định hướng đổi mới từ Đại hội XIV
Phát biểu tại Đại hội XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Kiên quyết xóa bỏ cơ chế 'xin-cho', giảm tối đa thủ tục hành chính; đẩy mạnh số hóa toàn diện, toàn trình, liên thông dữ liệu; lấy thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách; bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh”. Đây là kim chỉ nam cho các nỗ lực cải cách trong thời gian tới.
Chuyển đổi mô hình kiểm soát
Với định hướng đổi mới, dự thảo Báo cáo đề xuất chuyển từ “kiểm soát thủ tục” sang “kiểm soát chi phí tuân thủ”; từ “kiểm soát hồ sơ” sang “kiểm soát dữ liệu”; từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên phân tích rủi ro; và từ cải cách theo từng ngành, từng lĩnh vực sang cải cách theo các điểm nghẽn mang tính quốc gia. Dự thảo đưa ra các giải pháp đột phá về:
- Chỉ đạo, điều hành và chuẩn hóa tổ chức thực thi.
- Tư duy và phương thức kiểm soát thủ tục hành chính.
- Hạ tầng và dữ liệu.
- Nguồn lực và cơ chế ủy quyền có kiểm soát.
- Kiện toàn, phát huy vai trò của Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính.
Ví dụ cụ thể bao gồm thí điểm ủy quyền công-tư đối với các khâu tác nghiệp phù hợp; thiết kế cơ chế tài chính theo quy mô, khối lượng hồ sơ thủ tục hành chính; và Hội đồng tư vấn tham gia theo dõi Chỉ số Hiệu quả quản trị công, thông qua mối tương quan giữa Chỉ số hiệu năng hành chính và Chỉ số hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Yêu cầu từ Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh
Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh yêu cầu việc hoàn thiện Báo cáo công tác kiểm soát thủ tục hành chính phải được thực hiện với tinh thần đổi mới toàn diện, thực chất và có chiều sâu. Về tư duy và cách tiếp cận, Thứ trưởng nhấn mạnh, dự thảo cần chỉ ra được những điểm nghẽn về thể chế và tổ chức thực thi, từ đó đề xuất giải pháp cụ thể, khả thi.
Nội dung phải bám sát tinh thần đột phá chiến lược theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết, đề án của Chính phủ như các Nghị quyết về đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; Đề án 06. Theo Thứ trưởng, kiểm soát thủ tục hành chính phải được xác định là công cụ sắc bén, là đòn bẩy thúc đẩy cải cách hành chính, tránh trùng lặp với chức năng quản lý nhà nước về cải cách hành chính của Bộ Nội vụ.
Đánh giá sâu và loại bỏ quy định rườm rà
Công tác thẩm định không chỉ dừng ở việc kiểm tra trình tự, thủ tục mà phải đi sâu đánh giá sự cần thiết, tính hợp pháp và chi phí tuân thủ của từng thủ tục hành chính. Cần kiên quyết kiến nghị loại bỏ ngay từ khâu dự thảo những quy định rườm rà, gây phát sinh gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp.
Đồng thời, cần bổ sung, làm rõ hơn vai trò của Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính với tư cách là cơ chế huy động trí tuệ xã hội, tăng cường phản biện chính sách một cách thực chất.
Phân định rõ giữa cắt giảm và đơn giản hóa
Đối với công tác rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu tại cuộc họp rằng Báo cáo phải phân định rõ giữa “cắt giảm” và “đơn giản hóa”, kèm theo số liệu cụ thể, có khả năng lượng hóa như đã cắt giảm bao nhiêu thủ tục, tiết kiệm bao nhiêu chi phí tuân thủ cho xã hội.
Nhấn mạnh cơ sở dữ liệu và chuyển đổi số
Phần về cơ sở dữ liệu và chuyển đổi số cần nhấn mạnh yêu cầu xây dựng, vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính. Bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”, lấy dữ liệu làm nền tảng để kiểm soát và đơn giản hóa thủ tục một cách bền vững.
Tăng cường giám sát và trách nhiệm người đứng đầu
Về tổ chức thực hiện, Thứ trưởng yêu cầu tăng cường giám sát việc thực thi tại các Bộ, ngành, địa phương; không chỉ dừng ở ban hành hướng dẫn. Báo cáo cần đề xuất các giải pháp siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, làm rõ trách nhiệm người đứng đầu nếu không hoàn thành chỉ tiêu cắt giảm thủ tục hành chính đã cam kết với Chính phủ.
Đồng thời, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan để bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong tổ chức thực hiện.
