Tòa án liên bang Mỹ ngày 23/1 đã ra phán quyết chặn phần lớn sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump về cải tổ bầu cử, đánh dấu một thất bại pháp lý quan trọng đối với nỗ lực thay đổi hệ thống bầu cử của ông Trump.
Phán quyết của tòa án
Thẩm phán Tòa án Quận Columbia, bà Tanya Chutkan, đã ban hành lệnh cấm tạm thời đối với hầu hết các điều khoản trong sắc lệnh hành pháp mà Tổng thống Trump ký vào tháng 3/2025. Sắc lệnh này yêu cầu các bang phải xác minh tư cách công dân của cử tri, cấm kiểm phiếu qua thư sau ngày bầu cử và áp dụng các tiêu chuẩn mới về bỏ phiếu.
Theo phán quyết, tòa án cho rằng sắc lệnh đã vượt quá thẩm quyền của tổng thống, xâm phạm quyền quản lý bầu cử của các bang. Thẩm phán Chutkan nhấn mạnh: "Hiến pháp trao quyền tổ chức bầu cử cho các bang, không phải tổng thống. Sắc lệnh này cố gắng thay đổi luật bầu cử mà không có sự chấp thuận của Quốc hội."
Phản ứng từ các bên
Bộ Tư pháp Mỹ, đại diện cho chính quyền Trump, tuyên bố sẽ kháng cáo phán quyết. Người phát ngôn Bộ Tư pháp cho biết: "Chúng tôi tin rằng tổng thống có thẩm quyền ban hành các sắc lệnh để bảo vệ tính toàn vẹn của cuộc bầu cử. Chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh tại tòa án cấp cao hơn."
Trong khi đó, các nhóm dân quyền và đảng Dân chủ hoan nghênh phán quyết. Tổ chức Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) gọi đây là "một chiến thắng cho nền dân chủ". Luật sư trưởng của ACLU, bà Sarah Lipton, nói: "Sắc lệnh này là một nỗ lực trắng trợn nhằm kìm hãm quyền bầu cử của người dân. Tòa án đã đúng khi ngăn chặn nó."
Tác động đến hệ thống bầu cử
Sắc lệnh của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh ông liên tục đưa ra những tuyên bố sai lệch về gian lận bầu cử trong cuộc bầu cử năm 2020. Sắc lệnh yêu cầu các bang phải làm sạch danh sách cử tri trong vòng 90 ngày và cấm nhận phiếu qua thư sau ngày bầu cử, ngay cả khi phiếu được đóng dấu bưu điện trước hạn.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng phán quyết này có thể ảnh hưởng đến các cuộc bầu cử sắp tới, bao gồm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026. Giáo sư luật Richard Hasen của Đại học California, Irvine, nhận xét: "Phán quyết này gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng tổng thống không thể đơn phương thay đổi luật bầu cử. Nó bảo vệ quyền lực của các bang và Quốc hội trong việc quyết định cách thức bầu cử."
Bối cảnh chính trị
Sắc lệnh cải tổ bầu cử là một trong những hành động gây tranh cãi nhất của Tổng thống Trump kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai. Các nhà phê bình cho rằng sắc lệnh này nhằm mục đích gây khó khăn cho việc bỏ phiếu của các cử tri thuộc nhóm thiểu số, những người có xu hướng ủng hộ đảng Dân chủ.
Phán quyết của tòa án liên bang được đưa ra chỉ vài ngày sau khi một tòa án khác ở Georgia cũng bác bỏ một phần sắc lệnh tương tự. Các vụ kiện chống lại sắc lệnh đã được đệ trình bởi nhiều bang do đảng Dân chủ lãnh đạo, cùng với các tổ chức dân quyền.
Tổng thống Trump đã chỉ trích phán quyết trên mạng xã hội, gọi đó là "sự can thiệp bất hợp pháp" và tuyên bố sẽ tiếp tục đấu tranh. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng con đường pháp lý phía trước sẽ rất khó khăn, đặc biệt là khi Tòa án Tối cao Mỹ hiện có đa số bảo thủ 6-3.
Trong khi đó, các bang đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 phải đối mặt với sự không chắc chắn về các quy tắc bầu cử. Một số bang đã tuyên bố sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp kiểm phiếu qua thư và xác minh cử tri theo luật hiện hành, bất chấp sắc lệnh của tổng thống.
