Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai xác định công tác tuyên truyền pháp luật cần tính đến yếu tố ngôn ngữ, văn hóa và tâm lý dân cư, nhằm xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu cải cách trong giai đoạn mới. Cùng với sự phát triển kinh tế, tội phạm ngày càng tinh vi, nguy hiểm; tranh chấp dân sự trở nên phức tạp hơn. Nhiều vụ án liên quan đến đất đai kéo dài nhiều năm do lịch sử hình thành đất phức tạp, qua nhiều thế hệ quản lý. Những vụ việc này đòi hỏi tòa án dành nhiều thời gian, công sức thu thập hồ sơ, tài liệu để giải quyết dứt điểm, bảo đảm đúng quy định pháp luật.
Kết quả giải quyết án ấn tượng
Năm 2025, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Lào Cai đã thụ lý, giải quyết hơn 12.200 vụ việc các loại, đạt tỷ lệ giải quyết hơn 99%. Trong sáu tháng đầu năm 2026, thụ lý và giải quyết 4.155 vụ việc, giảm 177 vụ so với cùng kỳ năm 2025. Tính chất vụ việc đa dạng, phức tạp, trong bối cảnh kinh tế-xã hội biến động và biên chế giảm. Ngành tòa án đã tổ chức 2 phiên tòa xét xử trực tuyến theo Nghị quyết số 33/2021/QH15 của Quốc hội.
Đồng chí Lê Thái Hưng, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh, cho biết nhờ sắp xếp hệ thống tòa án khu vực, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường phối hợp thẩm định tại chỗ, chất lượng xét xử được nâng lên rõ rệt; tỷ lệ án hủy, sửa do lỗi chủ quan giảm. Công tác hòa giải, đối thoại tại tòa án được thực hiện hiệu quả, góp phần giảm tải lượng án phải xét xử, tiết kiệm chi phí và thời gian cho người dân, tăng cường đồng thuận xã hội.
Hòa giải và công khai bản án
Trong 6 tháng năm 2026, tòa án thụ lý 878 vụ việc theo thủ tục hòa giải, đối thoại; đã giải quyết 789 vụ, còn 89 vụ. Kết quả hòa giải thành 553 vụ, người khởi kiện rút đơn 77 vụ. Công tác công khai bản án, quyết định có hiệu lực trên cổng thông tin điện tử được đẩy mạnh, với 2.049 bản án được đăng tải. Các phiên tòa trực tuyến nâng cao trách nhiệm thẩm phán, chất lượng xét xử và tạo cơ chế giám sát của nhân dân.
298 hội thẩm nhân dân do Hội đồng nhân dân tỉnh bầu đã thể hiện vai trò trong nghiên cứu hồ sơ, đưa ra nhiều ý kiến khách quan, xác đáng, góp phần nâng cao chất lượng bản án, bảo đảm quyền con người, quyền công dân.
Thách thức tại Tòa án khu vực 2
Tòa án nhân dân khu vực 2 được thành lập từ ngày 1/7/2025, do sáp nhập Tòa án nhân dân huyện Lục Yên và Yên Bình. Với 11 xã, địa bàn rừng núi trải rộng gần 120 km, đông đồng bào dân tộc thiểu số, hoạt động xác minh, giải quyết nghiệp vụ thường mất nhiều thời gian. Việc thẩm định chứng cứ, nhất là các vụ tranh chấp đất đai khi thực hiện chính quyền 2 cấp còn khó khăn do cấp xã không có cán bộ chuyên trách.
Đồng chí Vũ Dũng, Phó Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 2, cho biết: “Để làm tốt công tác xét xử, ngoài xây dựng mối quan hệ làm việc với 11 xã và các cơ quan liên quan, chúng tôi chú trọng tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ hội thẩm nhân dân, nâng cao nhận thức về Luật Hình sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên,... nhằm bảo đảm nguyên tắc xét xử, nhất là các án ma túy. Bên cạnh đó, tiếp tục nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa, bảo đảm quyền bào chữa của bị cáo, quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự; mọi phán quyết của tòa án đúng pháp luật, phù hợp thực tiễn, thấu tình, đạt lý, khách quan, công bằng, nghiêm minh, giàu tính nhân văn và mang lại công lý cho xã hội”.
Định hướng thời gian tới
Theo Chánh án Lê Thái Hưng, thời gian tới, Lào Cai tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình làm việc, từ tiếp nhận đơn, quản lý hồ sơ đến công khai văn bản, quyết định trên cổng thông tin điện tử. Hình thức nộp đơn trực tuyến, tra cứu tiến độ giải quyết vụ án giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận công lý dễ dàng hơn. Cùng với đó, nâng cao chất lượng xét xử, đổi mới tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm theo hướng chuyên sâu, tập trung vào kỹ năng điều khiển tranh tụng của thẩm phán, chủ tọa phiên tòa, khắc phục “lối mòn” chủ tọa đặt quá nhiều câu hỏi, không dành cho người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Làm tốt việc tổ chức các phiên tòa trực tuyến trong một số lĩnh vực, nhất là án hình sự đơn giản, nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí, bảo đảm an ninh trật tự, đúng với tinh thần cải cách tư pháp.
