Hệ thống thi hành án dân sự đã vượt khó nhờ chuyển đổi số, hoàn thành vượt chỉ tiêu năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, dù thiếu hơn 800 biên chế. Công nghệ giúp chi trả đồng loạt cho 43.000 đương sự trong vụ Trương Mỹ Lan.
Giải bài toán nhân lực bằng công nghệ số
Từ ngày 1/7/2025, hệ thống thi hành án dân sự được sắp xếp lại theo mô hình mới, tinh gọn bộ máy. Cấp Trung ương chỉ còn Cục Quản lý thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp; 63 Cục thi hành án dân sự cấp tỉnh được tổ chức lại thành 34 cơ quan thi hành án dân sự tỉnh, thành phố, quản lý 355 Phòng thi hành án dân sự khu vực.
Tính đến ngày 30/5/2026, hệ thống đã kiện toàn 7.561 biên chế trên tổng số 8.375 biên chế được giao, còn thiếu hơn 800 biên chế. Trong bối cảnh thu gọn đầu mối, tinh giản biên chế, thiếu Chấp hành viên, khối lượng công việc ngày càng tăng với nhiều vụ án lớn, phức tạp tạo sức ép lớn.
Cục trưởng Quản lý thi hành án dân sự Nguyễn Thắng Lợi cho biết, thực hiện Nghị quyết 57/NQ-TW về chuyển đổi số, hệ thống thi hành án dân sự xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính đột phá và tất yếu.
Nền tảng số và Trung tâm điều hành thông minh
Ngày 20/1/2026, hệ thống thi hành án dân sự vận hành Nền tảng số trên toàn quốc với 4 phân hệ: Biên lai điện tử, Hỗ trợ ra quyết định thi hành án, Tổ chức thi hành án, Giải quyết khiếu nại, tố cáo. Trung tâm điều hành thông minh (IOC) được khánh thành từ 2/4/2026, tạo nền tảng quản trị điều hành trên môi trường số.
Nhờ đó, năm 2025 toàn hệ thống hoàn thành và vượt các chỉ tiêu, nhiệm vụ; kết quả 6 tháng đầu năm 2026 cũng rất khả quan. Ông Lợi chia sẻ: “Việc chuẩn hóa dữ liệu, tăng cường theo dõi bằng các công cụ điều hành, báo cáo kịp thời giúp lãnh đạo các cấp nắm chắc tình hình, điều hành dựa trên số liệu, kịp thời cảnh báo và xử lý các điểm nghẽn. Khi quy trình được số hóa và dữ liệu được cập nhật đầy đủ, năng suất lao động được nâng lên, góp phần bù đắp đáng kể sự thiếu hụt về biên chế”.
Công nghệ là trợ thủ trong vụ án nghìn tỷ
Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương đầu tiên triển khai IOC từ tháng 1/2026 và vận hành chính thức phần mềm tổ chức thi hành án từ ngày 9/1/2026. Đến tháng 5/2026, biên chế thực có chỉ 850 người, thiếu 159 biên chế so với 1.009 được giao.
Ông Đỗ Phong Hóa, Phó trưởng thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, lượng việc của TP Hồ Chí Minh bằng 20%, lượng tiền bằng 40% giá trị thi hành của cả nước. Trong vụ án Trương Mỹ Lan, số lượng người được thi hành án lên đến hàng chục nghìn người. Nhờ phần mềm phân loại tài sản và thanh toán tiền thi hành án, chỉ với một lệnh duy nhất, cơ quan thi hành án đã chuyển tiền đồng loạt cho hơn 43.000 đương sự. Hiện đã thanh toán đợt 9 với tổng số tiền khoảng 12 nghìn tỷ đồng.
Một chấp hành viên tham gia vụ án cho hay: “Với hơn 43 nghìn người được thi hành án trong vụ án Vạn Thịnh Phát, việc chi trả theo phương thức thủ công gần như không khả thi. Nếu thực hiện theo cách truyền thống, mỗi ngày chỉ có thể giải quyết tối đa khoảng 100 trường hợp, đồng nghĩa quá trình chi trả có thể kéo dài nhiều tháng, đòi hỏi khối lượng nhân lực rất lớn và tiềm ẩn nguy cơ sai sót”.
Ông Hóa nói: “Việc chi trả qua phần mềm phân loại tài sản thi hành án và thanh toán tiền thi hành án bảo đảm độ chính xác, không phát sinh bất kỳ thắc mắc hay khiếu nại nào mà còn khẳng định mức độ an toàn, công khai, minh bạch trong toàn bộ quá trình tổ chức thi hành án”.
Hà Nội và Hải Phòng đẩy mạnh số hóa
Tại Hà Nội, vụ án FLC có số lượng người được thi hành án nhiều nhất từ trước đến nay. Đơn vị đã xây dựng ứng dụng công nghệ thông tin riêng, cho phép chi trả tiền cho các bị hại theo hình thức chuyển khoản “theo lô”. Nhờ đó, hàng trăm đến hàng nghìn trường hợp có thể nhận tiền cùng lúc.
Phó trưởng Thi hành án dân sự Hải Phòng Đỗ Văn Chọn cho biết, năm 2025 Hải Phòng đứng thứ 14/34 tỉnh, thành về việc và 7/34 về tiền. Sau sắp xếp bộ máy, biên chế thiếu 8 người, nhưng chức năng nhiệm vụ mở rộng. Hải Phòng là một trong hai địa phương thí điểm số hóa hồ sơ. Đến ngày 30/3/2026, các đơn vị đã hoàn tất số hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý từ 5 ngày xuống còn 1-3 ngày.
Phần mềm hỗ trợ ra quyết định thi hành án tích hợp AI giúp chấp hành viên ban hành quyết định đúng thời hạn, đúng quy trình. Ông Chọn chia sẻ: “Việc ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu có vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả quản trị, điều hành. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần quan tâm đầu tư hạ tầng, nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức”.
Chuyển đổi số nâng cao minh bạch, gần dân
Chấp hành viên Đoàn Thị Cẩm Nguyên, Phòng Thi hành án dân sự khu vực 2, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trước đây tra cứu hồ sơ cũ mất nhiều ngày, nay chỉ cần vài thao tác trên máy tính. Biên lai điện tử giúp người dân nộp tiền qua QR và nhận biên lai điện tử ngay, tiết kiệm thời gian, chi phí.
Chấp hành viên Nguyễn Sơn Lâm, Thi hành án dân sự Hải Phòng nhấn mạnh, biên lai điện tử ngăn chặn tiêu cực vì mọi giao dịch được ghi nhận tự động. Ông kể: “Tại Hải Phòng từng xảy ra vụ việc chấp hành viên lợi dụng thu tiền thủ công để chiếm dụng tiền của người dân. Với biên lai điện tử, mọi giao dịch đều được ghi nhận tự động, ngăn chặn được tiêu cực”.
Chỉ trong 6 tháng năm 2026, toàn hệ thống đã phát hành gần 900.000 biên lai điện tử, số tiền thu đạt gần 60.000 tỷ đồng. 100% quyết định thi hành án được ban hành trên môi trường số, với hơn 365.000 quyết định được ký số. Hơn 836.000 hồ sơ thi hành án đã được cập nhật, quản lý trên nền tảng số.
