Trọng tâm của cuộc tranh luận hiện nay là đập Glen Canyon, tọa lạc trên dòng sông Colorado thuộc bang Arizona, với vai trò ngăn dòng chảy để tạo thành hồ chứa khổng lồ mang tên Hồ Powell. Nhằm bảo tồn loài cá humpback chub, một loài bản địa đang bị đe dọa tại sông Colorado, các cơ quan quản lý đã đề xuất biện pháp “dòng chảy hỗn hợp mát” (cool mix flow), tức là xả nước lạnh từ tầng sâu của hồ chứa xuống hạ lưu để làm giảm nhiệt độ dòng sông.
Tuy nhiên, nước lạnh từ tầng sâu này không đi qua các turbine phát điện, dẫn đến sản lượng thủy điện bị suy giảm đáng kể. Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh lưu vực sông Colorado vừa trải qua mùa tuyết tồi tệ nhất từng được ghi nhận. Khu vực này cung cấp nước cho hơn 40 triệu người dân tại 7 bang miền Tây nước Mỹ, cùng với các bộ lạc bản địa và Mexico.
Thực trạng hồ chứa và nguy cơ nhiệt độ gia tăng
Hồ Powell, nơi chứa nước phía thượng lưu của đập Glen Canyon, đồng thời là một trong hai hồ chứa lớn nhất trong hệ thống, hiện chỉ còn khoảng 23% dung tích do hạn hán kéo dài, tình trạng bốc hơi mạnh và khai thác quá mức. Khi mực nước xuống thấp, nước ấm ở tầng mặt dễ bị hút qua turbine và xả xuống hạ lưu, làm tăng nhiệt độ dòng sông.
Giới chức Mỹ cảnh báo nhiệt độ nước dưới đập Glen Canyon trong mùa Hè năm nay có thể phá vỡ kỷ lục đã thiết lập vào năm 2022. Cơ quan Bảo vệ Cá và Động vật hoang dã Mỹ cho biết các đợt xả nước lạnh trong năm 2024 và 2025 đã giúp ngăn chặn sự sinh sản của các loài cá ngoại lai. Tuy nhiên, nếu không tiếp tục thực hiện biện pháp này, nguy cơ mất kiểm soát quần thể xâm lấn sẽ gia tăng mạnh mẽ.
Xung đột lợi ích kinh tế từ thủy điện
Trong khi đó, các đơn vị sử dụng thủy điện bày tỏ lo ngại về thiệt hại kinh tế. Việc xả nước lạnh có thể khiến khoảng một nửa sản lượng điện tại đập Glen Canyon bị giảm, buộc các đơn vị này phải mua điện thay thế với chi phí cao hơn. Theo các đơn vị điện lực khu vực, chi phí thay thế có thể lên tới hàng chục triệu USD mỗi năm.
Trong đợt xả nước năm 2024, chi phí phát sinh đã vào khoảng 19 triệu USD, và dự kiến năm nay có thể tăng lên khoảng 25 triệu USD. Khi các bang miền Tây Mỹ vẫn chưa đạt được thỏa thuận dài hạn về phân bổ nước sông Colorado sau năm 2026, cuộc tranh cãi xoay quanh đập Glen Canyon tiếp tục phản ánh bài toán ngày càng gay gắt giữa bảo tồn sinh thái và đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh khí hậu khô hạn kéo dài.
