Tại hội thảo "Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng" do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 22.5, nhiều doanh nghiệp và chuyên gia đã thẳng thắn chỉ ra những khó khăn đang đè nặng lên thị trường nội địa, từ nạn hàng giả, hàng nhái đến chi phí sản xuất tăng cao.
Doanh nghiệp lao đao vì hàng giả, hàng nhái
Phát biểu khai mạc, nhà báo Lâm Hiếu Dũng, Phó tổng biên tập Báo Thanh Niên, cho biết tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 4 tháng đầu năm đạt gần 2.600 tỉ đồng, tăng 11,1% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, sức mua vẫn thiếu ổn định khi người tiêu dùng có tâm lý "phòng thủ", ưu tiên chi tiêu thiết yếu và cắt giảm những khoản không cần thiết. Nếu không có giải pháp kích cầu hiệu quả, nguy cơ ảnh hưởng đến sản xuất và tăng trưởng kinh tế là rất lớn.
Bà Lâm Thúy Ái, Tổng giám đốc Công ty CP Mebi Farm, bức xúc cho biết doanh nghiệp đang gánh chịu áp lực chi phí từ thức ăn chăn nuôi, logistics, vắc xin, thuốc thú y, thuế, phí và bảo hiểm, khiến giá thành sản xuất tăng khoảng 35%. Giá thành một quả trứng gà sạch rơi vào 2.200 - 2.400 đồng, nhưng với quy mô 1 triệu con gà, mỗi ngày doanh nghiệp lỗ từ 800 triệu đến 1 tỉ đồng. Trong khi đó, trứng gà "dạt" từ các trang trại lớn không kịp tiêu thụ hoặc hàng cận hạn, quá hạn sử dụng lại được bày bán tràn lan với giá siêu rẻ 1.000 đồng/quả hoặc 10.000 đồng/chục. Người tiêu dùng, đặc biệt là công nhân và người thu nhập thấp, dễ bị thu hút bởi giá rẻ mà không biết đến nguy cơ mất an toàn thực phẩm, vô tình bóp nghẹt sản phẩm sạch.
Ông Bông Hoa Việt, Giám đốc Phát triển bền vững của Công ty CP Nhựa Bình Minh, cũng là "nạn nhân" của hàng nhái. Ông cho rằng giải pháp kích thích sức mua là tạo niềm tin cho người tiêu dùng khi mua giá trị thật, sản phẩm thật. Tuy nhiên, niềm tin đang bị lung lay nghiêm trọng bởi nạn hàng nhái "ăn theo" thương hiệu nổi tiếng. Nhựa Bình Minh đã bị thiệt hại nghiêm trọng khi có hơn 20 nhãn hiệu nhái, giả trên thị trường, buộc công ty phải trải qua cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm.
Giải pháp từ doanh nghiệp: Giảm chi phí, nâng chất lượng
Nhiều doanh nghiệp cho rằng kiểm soát chi phí và đảm bảo chất lượng là giải pháp căn cơ. Ông Nguyễn Minh Tâm, Giám đốc Ngành hàng WinMart (Tập đoàn Masan), cho biết chuỗi bán lẻ gần 5.000 điểm bán trên toàn quốc tận dụng quy mô lớn để tối ưu giá thành, chi phí vận hành và chủ động nguồn cung. Để giảm chi phí, WinMart số hóa hệ thống kho vận, quản lý kho bãi tập trung và tổ chức 2 chương trình khuyến mãi mỗi tháng. Ngoài ra, công ty đầu tư phòng lab kiểm nghiệm an toàn thực phẩm tại ba miền để đảm bảo chất lượng hàng hóa.
Ông Vũ Sơn Đông, Phó giám đốc Công ty Điện máy gia dụng Hòa Phát, thừa nhận thị trường điện máy gia dụng khó khăn về sức mua và cạnh tranh gay gắt với hàng nhập khẩu giá rẻ. Tuy nhiên, người tiêu dùng Việt ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, độ bền và dịch vụ hậu mãi, sẵn sàng chọn hàng "made in Vietnam" nếu đủ tốt. Hòa Phát chọn tự sản xuất để giữ giá thành cạnh tranh, đảm bảo chất lượng và uy tín thương hiệu, từ đó thu hút khách hàng bền vững. Ông kiến nghị kiểm soát chặt việc công bố thông số kỹ thuật và nguồn gốc xuất xứ, hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ, khuyến khích người dân dùng hàng nội địa qua ưu đãi thuế và chính sách khuyến khích tiêu dùng.
Vai trò của tài chính và du lịch
Ông Lê Trương Hoàng, Giám đốc Khối Bán hàng trực tiếp tại Fe Credit, cho rằng các công ty tài chính có thể hỗ trợ tiêu dùng qua các chương trình vay vốn với lãi suất 0% khi phối hợp với nhà sản xuất và bán lẻ. Tuy nhiên, hạn mức cho vay tiêu dùng hiện chỉ 100 triệu đồng, quá thấp so với nhu cầu, nên ông đề xuất nâng lên 400 triệu đồng.
Bà Lê Hồng Thủy Tiên, Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG), nhấn mạnh du lịch là "cỗ máy in tiền" nếu khai thác tốt. Bà dẫn chứng đảo Hải Nam (Trung Quốc) với chính sách miễn thuế nội địa hạn mức 14.000 USD/người/năm đã thu về 41,7 tỉ USD sau 15 năm. Trong khi đó, du khách đến Việt Nam sẵn sàng chi mạnh cho ăn ở, đi lại nhưng lại "thắt lưng buộc bụng" khi mua sắm vì chưa có lý do chính đáng. Bà chỉ ra Việt Nam đang nhập siêu du lịch gần 400 triệu USD khi người Việt mang 12,57 tỉ USD ra nước ngoài mua sắm, trong khi khách quốc tế chỉ chi 12,19 tỉ USD. Bà đề nghị Chính phủ sớm hiện thực hóa đề án trung tâm mua sắm outlet đến năm 2045, kết hợp mua sắm, vui chơi, văn hóa và ẩm thực, với tỷ lệ hàng Việt chất lượng cao được bày bán song đôi. Cần thay đổi tư duy quản lý, coi thương mại du lịch là hình thức xuất khẩu tại chỗ.
Ông Trần Thế Dũng, Tổng giám đốc Vietluxtour, đồng tình và cho rằng khách du lịch là "ví di động" nhưng chưa được khai thác tốt. Ông đề xuất xây dựng các trung tâm mua sắm lớn như outlet, chợ đêm, phố mua sắm đạt chuẩn, liên kết giữa lữ hành, bán lẻ, sản xuất và địa phương để tạo sản phẩm dấu ấn vùng miền.
Quản lý thị trường: Không có vùng cấm
Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó giám đốc Sở Công thương TP.HCM, cho biết giải pháp là 12 hệ thống siêu thị trên cả nước xác nhận tick xanh có trách nhiệm, trước mắt cho thực phẩm, sau đó mở rộng. TP.HCM cũng kỳ vọng hình thành chương trình kích cầu mua sắm cấp quốc gia, tích lũy điểm đổi quà. Ông thừa nhận còn nhiều khó khăn nhưng sẽ làm từng bước.
Ông Đàm Mạnh Hiếu, Phó chi cục trưởng Chi cục Hải quan Khu vực II, cho biết từ 7.5 đến 30.5, các lực lượng chức năng mở đợt cao điểm kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng nhái với tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Mục tiêu tạo chuyển biến rõ rệt, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch. Bộ Tài chính chỉ đạo hải quan tăng cường kiểm tra hàng xuất nhập khẩu, tạm dừng thủ tục khi có căn cứ hàng giả mạo sở hữu trí tuệ, đảm bảo số vụ xử lý tăng ít nhất 20% so với tháng 5.2025.
Ông Nguyễn Thành Nam, Phó cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), nhận định dư địa thị trường trong nước còn rất lớn với quy mô bán lẻ 270 tỉ USD, thương mại điện tử tăng trên 20%/năm. Tuy nhiên, sức mua chưa phục hồi đồng đều. Cục sẽ phối hợp với các bộ, ngành đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng và phát triển thị trường nội địa thực chất, hiệu quả.
