Cơ quan quản lý Trung Quốc vừa ban hành quy định cấm các hãng xe điện âm thầm giảm hiệu năng pin thông qua cập nhật phần mềm từ xa, một động thái nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước tình trạng phổ biến mà nhiều chủ xe phản ánh.
Bốn điều cấm trong quy định mới
Theo CarNewsChina dẫn lại trong tháng 5/2026, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin cùng Tổng cục Quản lý Thị trường Trung Quốc đã ban hành quy định mới về cập nhật phần mềm từ xa, bao gồm bốn điều cấm: cấm khóa pin không công bố, cấm cập nhật âm thầm ép buộc, cấm dùng cập nhật để né triệu hồi, và cấm các hành vi can thiệp khác mà không có sự đồng ý của chủ xe.
Khóa pin là thuật ngữ chỉ việc hãng xe điều chỉnh các thông số của hệ thống quản lý pin từ xa, làm giảm dung lượng sử dụng, hạn chế công suất sạc hoặc giới hạn độ xả của pin. Vấn đề không nằm ở bản thân việc can thiệp, mà ở chỗ nó diễn ra sau lưng chủ xe và không được công bố rõ ràng.
Hậu quả thực tế: Quãng đường giảm mạnh, thời gian sạc tăng
Theo phóng sự của đài truyền hình nhà nước Trung Quốc China Media Group, một số chủ xe cho biết quãng đường thực tế của xe giảm từ khoảng 500 km xuống dưới 300 km sau khi nhận bản cập nhật điều chỉnh thông số pin. Thời gian sạc nhanh cũng tăng từ khoảng 40 phút lên 70 phút. Những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sử dụng, khiến người dùng bức xúc vì không được hỏi ý kiến trước.
Sự việc gây hoang mang cho nhiều chủ xe tại Trung Quốc, khi chiếc xe của họ đột nhiên đi được ít hơn mà không rõ nguyên do. Theo các chuyên gia pháp lý được đài phỏng vấn, các thay đổi qua cập nhật từ xa thường được lưu trên máy chủ của hãng, khiến chủ xe khó tự kiểm chứng độc lập.
Vấn đề minh bạch và quyền tài sản
Việc tự ý thay đổi thông số vận hành khi chưa có sự đồng ý đặt ra vấn đề về quyền tài sản, bảo vệ người tiêu dùng và dữ liệu cá nhân. Người dùng nghi ngờ bị can thiệp được khuyến nghị tắt chế độ tự động cập nhật, lưu lại lịch sử sạc và phiên bản phần mềm, đồng thời tìm đến kiểm định độc lập.
Một số hãng giải thích việc điều chỉnh thông số pin là biện pháp an toàn, nhằm giảm nguy cơ cháy nổ khi pin đã chai. Tuy nhiên, quy định mới nhắm vào việc thiếu minh bạch và không có sự đồng ý của chủ xe, ranh giới giữa bảo vệ và hạ chuẩn sản phẩm.
Khoảng cách giữa quảng cáo và thực tế
Hiện tượng này còn liên quan đến cách công bố quãng đường thường lạc quan. Quãng đường xe điện Trung Quốc quảng cáo phần lớn đo theo chu trình CLTC, thiên về điều kiện đô thị tốc độ thấp, cho ra con số cao hơn thực tế khoảng 20% đến 30%. Khoảng cách này càng lớn khi xe chạy trên cao tốc hoặc thời tiết khắc nghiệt, có chủ xe phản ánh quãng đường mùa đông giảm tới 40% so với điều kiện lý tưởng.
Đối với người mua, đây là một dạng chi phí ẩn: giá trị sử dụng của tài sản bị rút bớt sau giao dịch, quãng đường ít hơn đồng nghĩa sạc thường xuyên hơn, sạc lâu hơn làm tăng thời gian chờ.
Bài học cho người mua xe điện
Bài học rút ra không phải tránh xe điện, mà là nhìn nhận khả năng cập nhật từ xa như con dao hai lưỡi. Tính năng giúp vá lỗi và bổ sung chức năng cũng cho phép thay đổi hiệu năng. Người mua cần quan tâm đến chính sách cập nhật của hãng: có minh bạch không, có cho phép chủ xe biết và đồng ý trước mỗi thay đổi quan trọng không.
Việc cơ quan quản lý lớn phải đặt ra giới hạn cho hành vi này là chỉ dấu rằng đây là câu hỏi nên được đưa vào danh sách cân nhắc trước khi mua, ngang với quãng đường, giá bán và chi phí sạc.
