Ngày 14/5, tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao Việt Nam, trả lời câu hỏi của phóng viên về chính sách và khuyến cáo dành cho doanh nghiệp xuất khẩu liên quan đến Báo cáo đặc biệt 301 năm 2026 của Hoa Kỳ về sở hữu trí tuệ, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng đã đưa ra những khẳng định mạnh mẽ.
Bà Phạm Thu Hằng nhấn mạnh: Quan điểm nhất quán của Việt Nam là kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Việt Nam sẽ tiếp tục tăng cường công tác bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Hệ thống pháp luật liên quan đã được hoàn thiện và đồng bộ hóa, từ Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 đến các lần sửa đổi, bổ sung, đặc biệt là Luật sửa đổi năm 2025. Khung pháp lý ngày càng hiện đại, phù hợp với thực tiễn phát triển trong nước và các cam kết trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Những nỗ lực được ghi nhận quốc tế
Những nỗ lực của Việt Nam trong cải thiện môi trường đổi mới sáng tạo và bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ đã được Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) ghi nhận. Theo đó, năm 2025, Việt Nam xếp hạng 44/139 quốc gia và nền kinh tế về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), thuộc nhóm các nước có kết quả tích cực trong ASEAN.
Bên cạnh việc hoàn thiện pháp luật, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành nhằm tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Điển hình là Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 30/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, Đề án chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử đến năm 2025, cùng nhiều chỉ thị, công điện chỉ đạo cao điểm trong năm 2025. Đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026, tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhằm tạo bước chuyển biến mạnh mẽ, nâng cao hiệu quả thực chất trong lĩnh vực này.
Kết quả thực thi trong năm 2025
Thời gian qua, các cơ quan chức năng của Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp cung cấp nền tảng và dịch vụ xuyên biên giới để phát hiện và xử lý nhiều vụ việc liên quan đến sở hữu trí tuệ. Trong năm 2025, các lực lượng chức năng đã xử lý hàng nghìn vụ việc. Riêng lực lượng Quản lý thị trường xử lý 3.306 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên thị trường truyền thống và 599 vụ trên thương mại điện tử, mạng xã hội. Đồng thời, hơn 1.200 trang web cung cấp, chia sẻ nội dung có dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đã bị ngăn chặn. Số vụ án hình sự, truy tố, xét xử về sở hữu trí tuệ tăng so với năm trước. Cơ quan Hải quan cũng phát hiện, xử lý nhiều vụ hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có trị giá lớn.
Khuyến nghị và đề xuất
Người phát ngôn cho rằng bên cạnh nỗ lực của Chính phủ, các chủ thể quyền, doanh nghiệp cung cấp nền tảng xuyên biên giới và các bên liên quan cần tăng cường trách nhiệm trong việc rà soát, ngăn chặn, gỡ bỏ và xử lý các nội dung, hàng hóa, dịch vụ có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, bao gồm doanh nghiệp xuất khẩu, bà khuyến nghị nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, không sản xuất, kinh doanh, phân phối hoặc tiếp tay cho hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ của mình, phối hợp với cơ quan chức năng và chủ thể quyền trong việc phát hiện, ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm. Đây là trách nhiệm chung nhằm xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch, nâng cao uy tín của doanh nghiệp Việt Nam và hình ảnh quốc gia trong hợp tác kinh tế, thương mại quốc tế.
Việt Nam đề nghị phía Hoa Kỳ có đánh giá khách quan, cân bằng về những nỗ lực và kết quả của Việt Nam trong lĩnh vực bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, Việt Nam sẵn sàng chia sẻ thông tin, làm rõ các chính sách, quy định với các đối tác quốc tế, trong đó có Hoa Kỳ, để xử lý thỏa đáng những khác biệt, góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, lành mạnh tại Việt Nam và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
