Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) sửa đổi do Bộ Nội vụ soạn thảo đang được thẩm định đã đề xuất thay đổi cách tính thời gian đóng BHXH có tháng lẻ khi tính lương hưu. Theo đó, thời gian lẻ được quy đổi thành các mức 0,25 năm, 0,5 năm, 0,75 năm và 1 năm thay vì chỉ hai mức 0,5 năm và 1 năm như hiện hành.
Quy đổi tháng lẻ đóng BHXH theo mức 0,25 năm
Cụ thể, dự thảo quy định: thời gian đóng từ 1 đến 3 tháng lẻ được tính là 0,25 năm; từ 4 đến 6 tháng tính 0,5 năm; từ 7 đến 9 tháng tính 0,75 năm; từ 10 đến 11 tháng tính tròn 1 năm. Quy định hiện hành chỉ có hai mức: từ 1 đến 6 tháng tính nửa năm và từ 7 đến 11 tháng tính tròn một năm. Điều này dẫn đến bất công khi người đóng 1 tháng lẻ và 6 tháng lẻ đều được tính như nhau.
Theo Bộ Nội vụ, việc điều chỉnh nhằm đảm bảo công bằng hơn về quyền lợi giữa những người lao động có thời gian đóng khác nhau. Ví dụ, người có 5 tháng lẻ vẫn được tính 0,5 năm, nhưng người chỉ có 1-3 tháng lẻ sẽ chỉ được tính 0,25 năm, thay vì 0,5 năm như trước. Đề xuất này cũng phù hợp với quy định hiện hành khi mức hưởng lương hưu được tính với đơn vị nhỏ nhất là 0,25%.
Điều chỉnh thời điểm đóng BHXH một lần cho người tham gia tự nguyện
Dự thảo cũng điều chỉnh thời điểm đóng một lần cho những năm còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu đối với người tham gia BHXH tự nguyện. Thay vì đóng vào tháng liền kề trước khi đủ tuổi nghỉ hưu như hiện nay, người lao động sẽ đóng vào chính tháng nghỉ hưu để thống nhất quyền lợi giữa các nhóm.
Ví dụ, một lao động đủ tuổi nghỉ hưu vào tháng 7-2026 nhưng còn thiếu 12 tháng đóng BHXH. Theo quy định hiện hành, người này phải đóng vào tháng 6/2026; còn theo đề xuất mới sẽ đóng vào tháng 7-2026.
Bổ sung quy định đóng BHXH cho lao động nghỉ ốm đau từ 14 ngày
Dự thảo bổ sung quy định với nhóm lao động thuộc khu vực bắt buộc không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng. Theo đó, người sử dụng lao động vẫn phải đóng BHXH cho người nghỉ ốm đau từ 14 ngày trở lên, thay vì không phải đóng như hiện hành nếu không có thỏa thuận khác.
Các đề xuất khác và lộ trình hiệu lực
Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo đề xuất giao Chính phủ xem xét giảm tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70 tuổi tùy điều kiện từng thời kỳ; tách mức tham chiếu tính đóng - hưởng BHXH khỏi lương cơ sở; bỏ giới hạn một năm đối với giấy ủy quyền nhận lương hưu.
Dự án luật dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp tháng 10, có hiệu lực từ ngày 1-3-2027.
