Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), trong đó đề xuất nâng mức tiền phạt tối đa được xử phạt không lập biên bản lên 1 triệu đồng đối với cá nhân và 2 triệu đồng đối với tổ chức. Đặc biệt, quy định mới sẽ áp dụng cả với các vi phạm được phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ (phạt nguội).
Nâng mức phạt không lập biên bản
Luật hiện hành quy định mức phạt tiền tối đa được xử phạt không lập biên bản là 500.000 đồng đối với cá nhân và 1 triệu đồng đối với tổ chức. Theo Bộ Công an, mức này quá thấp so với mặt bằng chung của các khung xử phạt trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước hiện nay, dẫn đến phạm vi áp dụng xử phạt không lập biên bản rất hẹp. Nhiều hành vi vi phạm phổ biến có mức phạt cao hơn nhưng tính chất không nghiêm trọng, lẽ ra có thể xử lý theo thủ tục đơn giản nhưng lại buộc phải lập biên bản.
Do đó, Bộ Công an đề xuất sửa đổi theo hướng áp dụng xử phạt không lập biên bản đối với hành vi vi phạm có mức tối đa của khung tiền phạt hoặc mức phạt tính theo tỷ lệ, số lần giá trị khoản thu trái pháp luật đến 1 triệu đồng đối với cá nhân, 2 triệu đồng đối với tổ chức.
Mở rộng áp dụng phạt nguội
Điểm đáng chú ý là đề xuất mở rộng phạm vi xử phạt không lập biên bản đối với các vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ. Hiện nay, luật quy định các vi phạm phát hiện qua camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm… phải lập biên bản vi phạm hành chính. Tuy nhiên, Bộ Công an cho rằng nhiều hành vi vi phạm đơn giản, mức phạt thấp đã có đầy đủ căn cứ, dữ liệu điện tử để ra quyết định xử phạt. Việc bắt buộc lập biên bản trong mọi trường hợp làm tăng thủ tục không cần thiết, kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số.
Tăng mức phạt tiền tối đa lên 3 tỉ đồng
Ngoài ra, Bộ Công an cũng đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính từ 1 tỉ đồng lên 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỉ đồng lên 3 tỉ đồng đối với tổ chức. Riêng địa bàn thành phố, mức phạt có thể cao hơn nhưng tối đa không quá 2 lần mức phạt chung, áp dụng trong các lĩnh vực trật tự an toàn giao thông, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường…
Cơ quan soạn thảo lý giải mức phạt tối đa hiện nay được giữ nguyên từ năm 2012, trong khi mức lương cơ sở năm 2025 đã tăng 2,2 lần (2,34 triệu đồng/tháng), thu nhập bình quân đầu người năm 2024 tăng 3,85 lần (7,7 triệu đồng/tháng). Nhiều lĩnh vực như môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, an ninh mạng, phòng cháy chữa cháy có mức lợi nhuận từ vi phạm cao gấp nhiều lần mức phạt tối đa, dẫn đến chế tài không đủ răn đe.
