Bộ Tài chính đang đề xuất bổ sung quy định tạm hoãn xuất cảnh đối với các trường hợp nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh. Đề xuất này nằm trong dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế, nhằm xử lý tình trạng nợ thuế kéo dài của gần 1 triệu người nộp thuế.
Chi tiết đề xuất
Theo dự thảo, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã... nếu không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và có số nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên, sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế thông báo mà chưa nộp đủ tiền thuế nợ thì sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh.
Hiện nay, có khoảng gần 1 triệu người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng còn nợ thuế, với tổng số tiền nợ lên tới 32.130 tỷ đồng. Trong đó, doanh nghiệp nợ hơn 29.800 tỷ đồng, hộ kinh doanh nợ hơn 2.310 tỷ đồng. Đáng chú ý, gần 500.000 người nộp thuế có số nợ dưới 1 triệu đồng, nhưng tổng số tiền chỉ khoảng 66 tỷ đồng.
Đến nay, khoảng 65.000 người nộp thuế đã bị tạm hoãn xuất cảnh, trong đó hơn 7.100 người đã liên hệ cơ quan thuế để nộp tiền và được hủy bỏ biện pháp này. Số người nộp thuế có số nợ dưới 1 triệu đồng đang bị tạm hoãn xuất cảnh là 13.500 người, bao gồm 11.800 doanh nghiệp và 1.700 hộ kinh doanh.
Bộ Tài chính cũng đề xuất bổ sung quy định về việc thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh ngay trong ngày hoặc chậm nhất không quá 24 giờ.
Ý kiến trái chiều về tính phù hợp
Trao đổi với phóng viên, luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên VIAC, cho rằng phần lớn các khoản nợ thuế nhỏ lẻ không xuất phát từ hành vi trốn thuế hay gian lận có chủ đích. Những khoản nợ chỉ vài trăm nghìn đến dưới 1 triệu đồng thường phát sinh từ các nghĩa vụ phụ như lệ phí môn bài, chậm báo cáo... Đây là những khoản mang tính vô ý nhiều hơn là cố tình.
Ông Đức đề xuất cần phân loại rõ: trường hợp cố tình, tái phạm sẽ xử lý nghiêm; còn trường hợp sơ suất, giá trị nhỏ thì áp dụng chế tài nhẹ, phù hợp. Ông cũng chỉ ra thực tế người dân, doanh nghiệp có thể không nhận được thông tin để thực hiện nghĩa vụ do việc chia tách địa giới, thay đổi tên phường, số nhà, hay sự thiếu thống nhất giữa các hệ thống.
Theo luật sư, việc áp dụng biện pháp mạnh như tạm hoãn xuất cảnh đối với các khoản nợ thuế nhỏ là sự can thiệp lớn đến quyền dân sự, trong khi tính chất vi phạm không tương xứng. Ông khuyến nghị cần thiết kế cơ chế linh hoạt hơn, như cho phép nộp ngay tại chỗ khi phát sinh nghĩa vụ, cập nhật dữ liệu theo thời gian thực, đảm bảo người dân được thông báo đầy đủ trước khi áp dụng chế tài.
Đại diện một công ty tư vấn thuế cho rằng vấn đề không nằm ở ngưỡng 1 triệu đồng mà ở chỗ biện pháp áp dụng có thực sự hợp lý hay không. Nhiều doanh nghiệp muốn giải thể nhưng không thực hiện được do thủ tục kéo dài, hồ sơ tồn đọng, trong khi cơ quan thuế chưa quyết liệt xử lý. Việc để tình trạng này kéo dài rồi áp dụng chế tài đối với các nghĩa vụ phát sinh từ doanh nghiệp chưa thể giải thể là đẩy phần khó và rủi ro sang phía doanh nghiệp.
Các chuyên gia nhấn mạnh cần có lộ trình phù hợp, hoàn thiện hạ tầng quản lý trước khi áp dụng các biện pháp chế tài mạnh, tránh gây tâm lý lo ngại trong xã hội và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư.
