Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026), đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã có cuộc trao đổi với Báo Nhân Dân về vai trò, sứ mệnh và định hướng phát triển của nền báo chí cách mạng trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và những biến đổi sâu sắc của hệ sinh thái truyền thông hiện đại.
Bản sắc không thể đánh đổi
Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, kỷ nguyên AI và mạng xã hội đang tạo ra cuộc cạnh tranh thông tin chưa từng có. Khi thông tin thật-giả đan xen, tốc độ lan truyền nhiều khi vượt trước kiểm chứng, cảm xúc dễ lấn át lý trí, thì vai trò định hướng dư luận, củng cố đồng thuận xã hội của báo chí cách mạng càng trở nên đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là thách thức nghề nghiệp, mà là vấn đề bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và an ninh tư tưởng quốc gia.
Đồng chí nhấn mạnh: những giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam càng phải được khẳng định mạnh mẽ và kiên định hơn bao giờ hết. Tính Đảng, tính nhân dân, tính chân thật và tính chiến đấu chính là “mã định danh”, là bản sắc không thể đánh đổi của báo chí cách mạng. Cùng với đó, tính chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại phải trở thành nền tảng để báo chí giữ vững vai trò dẫn dắt trong môi trường truyền thông số. “Công nghệ quyết định tốc độ, nhưng niềm tin mới quyết định vị thế và sức mạnh của báo chí”, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định.
Báo chí là “hệ miễn dịch” thông tin của xã hội
Đồng chí Trịnh Văn Quyết cho rằng xã hội càng nhiều luồng thông tin thì càng cần một dòng thông tin chủ lưu chính xác, đáng tin cậy và có trách nhiệm. Báo chí cách mạng phải thật sự trở thành “hệ miễn dịch”, “sức đề kháng” thông tin của xã hội; chủ động đấu tranh, phản bác thông tin sai trái, thù địch; lan tỏa giá trị tích cực, trở thành điểm tựa niềm tin vững chắc của nhân dân và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước hùng cường.
Liên quan đến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 75 năm Ngày Báo Nhân Dân ra số đầu, đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh: Báo Nhân Dân phải là “vũ khí sắc bén”, “đơn vị xung kích”, “trạm cảm biến thông tin” và xứng đáng là “lá cờ đầu trong công tác tư tưởng của Đảng”. Để giữ vai trò dòng thông tin chủ lưu, các cơ quan báo chí chủ lực dứt khoát không thể làm báo theo cách cũ, phải có sự đột phá mạnh mẽ về tư duy phát triển, chuyển từ “cơ quan thông tin” sang “cơ quan dẫn dắt thông tin”.
Sắp xếp hệ thống báo chí theo hướng “tinh, gọn, mạnh”
Về việc sắp xếp, quy hoạch hệ thống báo chí, đồng chí Trịnh Văn Quyết khẳng định đây là quan điểm nhất quán, mang tầm chiến lược, là yêu cầu tất yếu, khách quan trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, tinh gọn không có nghĩa là cắt giảm cơ học hay thu hẹp vai trò, ảnh hưởng của báo chí. Sắp xếp phải thực chất, để hệ thống báo chí mạnh hơn, chuyên nghiệp hơn, hoạt động hiệu quả hơn và đủ sức thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.
Đồng chí cũng chia sẻ những khó khăn của các cơ quan báo chí hiện nay, nhất là áp lực về nguồn thu và yêu cầu chuyển đổi số. “Kinh tế báo chí không đơn thuần là câu chuyện tài chính, mà là điều kiện sống còn để các cơ quan báo chí giữ vững chất lượng nội dung, bản lĩnh nghề nghiệp và năng lực cạnh tranh”, ông nói. Đảng và Nhà nước đã, đang và sẽ tiếp tục tạo môi trường, cơ chế thuận lợi để báo chí phát triển đúng định hướng; tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và hỗ trợ phù hợp; đồng thời khuyến khích các cơ quan báo chí đa dạng hóa nguồn thu, đổi mới mô hình hoạt động.
Xây dựng tập đoàn báo chí chủ lực quốc gia
Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, truyền thông trên không gian mạng đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng và hình thành các tập đoàn báo chí, truyền thông chủ lực quốc gia có vị thế, tầm ảnh hưởng trong khu vực. Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, muốn xây dựng được các cơ quan truyền thông chủ lực quốc gia thật sự mạnh trong kỷ nguyên số thì trước hết phải đột phá về tư duy phát triển và quản lý báo chí. Dứt khoát không thể vận hành báo chí theo mô hình truyền thống trong một môi trường truyền thông đã thay đổi căn bản.
Trong kỷ nguyên số, sức mạnh báo chí không còn được đo chủ yếu bằng quy mô tòa soạn, mà bằng năng lực công nghệ, dữ liệu, khả năng sáng tạo nội dung và mức độ gắn kết với công chúng. Các cơ quan báo chí chủ lực phải đi đầu trong chuyển đổi số, làm chủ công nghệ và các nền tảng phân phối hiện đại. Yếu tố quyết định vẫn là con người - đội ngũ người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy hiện đại, năng lực công nghệ và khả năng sáng tạo nội dung chất lượng cao trên môi trường đa nền tảng.
Chấn chỉnh tình trạng “báo hóa” tạp chí
Đồng chí Trịnh Văn Quyết cho biết, thời gian qua, với sự vào cuộc quyết liệt của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, các cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan chủ quản báo chí, tình trạng “báo hóa” tạp chí, xa rời tôn chỉ mục đích, chạy theo giật gân, câu view, thương mại hóa nội dung và các biểu hiện “tư nhân hóa” báo chí đã từng bước được ngăn chặn, chấn chỉnh và đẩy lùi rõ rệt. Nhiều cơ quan báo chí vi phạm đã bị thanh tra, xử lý nghiêm.
Tuy nhiên, đây vẫn là vấn đề cần tiếp tục xử lý kiên quyết, thường xuyên và không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Tinh thần xuyên suốt là giữ vững kỷ cương, bản sắc và các giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng; kiên quyết chấn chỉnh những biểu hiện lệch chuẩn. Đối với những cơ quan báo chí, tạp chí điện tử vi phạm nghiêm trọng, kéo dài, không khắc phục được sai phạm, sẽ kiên quyết xử lý nghiêm, kể cả thu hồi giấy phép hoạt động; đồng thời, sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí theo hướng thực chất, hiệu quả; chỉ giữ lại những cơ quan báo chí thật sự cần thiết, hoạt động đúng tôn chỉ, có chất lượng và uy tín xã hội.
