Sáng 25/5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhằm bàn về nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 và cả nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Nhiệm vụ nặng nề hơn với yêu cầu tăng trưởng hai con số
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh rằng nhiệm vụ của năm 2026 và toàn bộ nhiệm kỳ khóa XVI sẽ trở nên nặng nề và phức tạp hơn, đặc biệt với yêu cầu tăng trưởng kinh tế đạt hai con số. Ông dẫn chứng việc Tổng Bí thư vừa tổ chức cuộc họp về chiến lược phát triển công nghệ lượng tử, từ đó yêu cầu Ủy ban rà soát lại các luật và nghị quyết đã ban hành trong thời gian qua để xác định xem có nội dung nào đề cập đến lĩnh vực công nghệ lượng tử hay chưa, và nếu có thì ở mức độ nào. Nếu chưa có, Ủy ban cần phối hợp với Chính phủ để nghiên cứu và đề xuất các chính sách phát triển lĩnh vực này.
Đi tắt đón đầu, không đi sau thực tiễn
Theo Chủ tịch Quốc hội, trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Ủy ban cần có tư duy đi tắt, đón đầu. Không chỉ dừng lại ở việc ban hành chính sách, mà còn phải giám sát quá trình thực hiện, đánh giá tính hiệu quả, tính đúng đắn và khả năng tác động thực tế của các chính sách đó.
Về nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần hoàn thiện thể chế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn pháp luật. Cụ thể, cần chỉ rõ những quy định nào còn mâu thuẫn, chồng chéo, lỗi thời hoặc không còn phù hợp để đề xuất sửa đổi ngay, tránh kéo dài. Bên cạnh đó, tiếp tục nghiên cứu và phối hợp hoàn thiện các dự án luật trọng điểm liên quan đến công nghệ số, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.
Pháp luật cũng cần quy định cơ chế bảo vệ cán bộ, nhà khoa học dám nghĩ, dám làm và dám đột phá công nghệ. Đồng thời, cắt giảm tối đa các thủ tục xét duyệt, nghiệm thu mang tính hành chính, quan liêu trong nghiên cứu khoa học.
Xây dựng cơ sở dữ liệu để giám sát thường xuyên
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh rằng 7 dự án luật do Ủy ban chủ trì thẩm tra trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai đều là những luật quan trọng. Do đó, cần chuyển mạnh từ hình thức “thẩm tra hồ sơ” sang “thẩm tra chính sách, tham mưu chiến lược”, đồng thời chủ động trong khảo sát và nghiên cứu. Ông nêu rõ: “Nếu chờ Chính phủ gửi hồ sơ sang rồi mới xem xét, thẩm tra thì thời gian không cho phép, chất lượng cũng khó cao. Phải đổi mới cách nghĩ, cách làm, vì cái chung. Mục tiêu cuối cùng là tháo gỡ điểm nghẽn. Tháo gỡ cho ai? Là tháo gỡ cho doanh nghiệp và người dân, để đất nước phát triển, để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.”
Về công tác giám sát, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải có chương trình giám sát cụ thể theo quý, theo tháng và theo năm, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát thường xuyên đối với những vấn đề cần theo dõi liên tục. Ông cũng yêu cầu giám sát các dự án phát triển hạ tầng chiến lược, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao, đường sắt nội thị và đường sắt kết nối các vùng. Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cần thực hiện chức năng giám sát về định mức, tiêu chuẩn và công nghệ áp dụng. “Ủy ban không làm thay công việc của Chính phủ, nhưng phải giám sát để bảo đảm các chủ trương, chính sách được thực hiện đúng hướng, hiệu quả”, Chủ tịch Quốc hội khẳng định.
