Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đã tham dự cuộc làm việc. Tại buổi làm việc, các ý kiến trao đổi đã thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn, nút thắt và yêu cầu mới đặt ra trong triển khai nhiệm vụ của Ủy ban, đặc biệt là công tác dân nguyện và hoạt động giám sát.
Chuyển đổi tư duy từ hành chính sang phân tích và dự báo
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh rằng hoạt động của Ủy ban cần chuyển mạnh từ cách làm hành chính sang tư duy phân tích, dự báo và kiến nghị chính sách. Ông yêu cầu mỗi kiến nghị phải có căn cứ, có địa chỉ trách nhiệm, có giải pháp và có cơ chế theo dõi đến cùng. Chủ tịch Quốc hội nhắc lại tinh thần “Dân là gốc”, “Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và động lực của phát triển” mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thường nhấn mạnh. Ông khẳng định: “Quốc hội muốn đổi mới mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả hơn thì hoạt động dân nguyện và giám sát phải có nhiều điểm mới, làm sao để 'dân tin, Đảng tin', để ý Đảng và lòng dân hòa quyện với nhau”.
Kết nối và chia sẻ dữ liệu tiếp công dân
Chủ tịch Quốc hội thống nhất chủ trương giao Ủy ban Dân nguyện và Giám sát làm đầu mối phối hợp với Văn phòng Quốc hội, Thanh tra Chính phủ và các cơ quan liên quan để nghiên cứu khả năng kết nối, khai thác, chia sẻ dữ liệu tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Ông đặc biệt yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin trong quá trình số hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Đánh giá cao nỗ lực của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát
Chủ tịch Quốc hội ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và nỗ lực của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát trong thời gian qua. Ủy ban đã tham mưu hoàn thiện thể chế về hoạt động giám sát, chuẩn bị nhiều đề án nền tảng cho cả nhiệm kỳ; duy trì nền nếp tiếp công dân, xử lý đơn thư, tổng hợp kiến nghị cử tri và bước đầu thúc đẩy chuyển đổi số. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra một số điểm nghẽn cần khắc phục: vai trò tham mưu chiến lược chưa rõ nét; dữ liệu dân nguyện chưa được khai thác hiệu quả; cơ chế hậu giám sát chưa chặt chẽ; chuyển đổi số chưa tạo đột phá; phối hợp liên cơ quan có lúc chưa đồng bộ; nguồn lực và năng lực chuyên sâu chưa đáp ứng yêu cầu mới.
Dân nguyện và giám sát phải gắn kết chặt chẽ
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh rằng dân nguyện và giám sát phải gắn chặt với nhau. Hoạt động dân nguyện phải cung cấp dữ liệu thực tiễn, phản ánh kiến nghị của nhân dân, bất cập của chính sách, hạn chế trong thực thi pháp luật. Giám sát phải xử lý đến cùng những vấn đề nổi lên từ dân nguyện, làm rõ trách nhiệm, tạo chuyển biến cụ thể. Ông yêu cầu Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đổi mới tư duy hoạt động theo hướng chuyển mạnh từ cách làm hành chính sang tư duy phân tích, dự báo và kiến nghị chính sách.
Nâng cao chất lượng báo cáo dân nguyện
Đối với công tác dân nguyện, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu nâng cao chất lượng các báo cáo hằng tháng, không chỉ dừng ở thống kê số lượng đơn thư hay lượt tiếp công dân mà phải phân tích, nhận diện các xu hướng nổi lên, những lĩnh vực người dân bức xúc, địa bàn tiềm ẩn phức tạp, các cơ quan chậm xử lý cũng như những vụ việc có nguy cơ trở thành “điểm nóng”. Về công tác tiếp xúc cử tri, ông yêu cầu đổi mới theo hướng thực chất, tránh hình thức, tạo điều kiện để cử tri phản ánh đầy đủ tâm tư, nguyện vọng. “Không ai nắm rõ địa bàn bằng chính người dân ở khu dân cư, thôn xóm, tổ dân phố”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Giám sát tập trung vào các vấn đề lớn
Về hoạt động giám sát, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tập trung vào các vấn đề lớn như điểm nghẽn thể chế, tổ chức thực thi pháp luật, phân bổ nguồn lực, kỷ luật công vụ và chất lượng dịch vụ công. Kết luận giám sát phải đi kèm thời hạn thực hiện, chỉ số kiểm đếm, cơ chế báo cáo lại và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chịu giám sát, không để kiến nghị “rơi vào im lặng”.
Chuyển đổi số là đột phá
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chuyển đổi số phải trở thành đột phá trong hoạt động dân nguyện và giám sát. Cần hình thành nền tảng dữ liệu dùng chung phục vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư, theo dõi giải quyết kiến nghị cử tri và hoạt động giám sát. Hệ thống dữ liệu phải bảo đảm kết nối được, phân tích được, cảnh báo được và truy vết được trách nhiệm. Cần từng bước ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong phân loại đơn thư, nhận diện các vấn đề lặp lại, dự báo xu hướng bức xúc xã hội và hỗ trợ lựa chọn chuyên đề giám sát.
Xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần xây dựng đội ngũ cán bộ dân nguyện và giám sát có bản lĩnh, kỹ năng, tư duy chính sách và năng lực dữ liệu; tăng cường đào tạo chuyên sâu, sử dụng chuyên gia, nhà khoa học. Ông đặc biệt yêu cầu sự đoàn kết, chia sẻ trách nhiệm trong toàn Ủy ban, không đặt nặng “quyền anh, quyền tôi”, bởi mọi nhiệm vụ đều hướng tới phục vụ Tổ quốc và nhân dân.
Chuẩn bị hai đề án lớn về giám sát năm 2026
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chuẩn bị kỹ lưỡng hai đề án lớn về giám sát trong năm 2026: Đề án tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân; và Đề án của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Ông nhấn mạnh đây phải là những sản phẩm mang tính chiến lược, tạo chuyển biến thực chất trong hoạt động dân nguyện và giám sát của Quốc hội trong giai đoạn mới. Tinh thần xuyên suốt là giám sát phải hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, siết chặt kỷ luật thực thi và bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân. Hai đề án phải trả lời rõ các câu hỏi: Giám sát để làm gì, giám sát vào đâu, bằng công cụ nào và theo dõi sau giám sát ra sao.
Kỳ vọng lớn từ cử tri
Phát biểu tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ cử tri và nhân dân cả nước đặt kỳ vọng rất lớn đối với Quốc hội khóa XVI: không chỉ lắng nghe, mà phải theo đến cùng; không chỉ giám sát, mà phải tạo chuyển biến; không chỉ tổng hợp kiến nghị, mà phải phát hiện sớm về chính sách, cảnh báo rủi ro quản trị và thúc đẩy trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền. Về Diễn đàn lần thứ 2 của Quốc hội về hoạt động giám sát, ông cho biết diễn đàn không chỉ để trao đổi kinh nghiệm mà còn nhằm nhận diện những vấn đề đặt ra trong hoạt động giám sát, từ đó hoàn thiện phương thức giám sát theo hướng hiện đại hơn, ứng dụng mạnh công nghệ thông tin, chuyển đổi số và dữ liệu số.
