Ngày 3 tháng 6 theo giờ Mỹ, Hạ viện nước này, với sự chiếm đa số của đảng Cộng hòa, đã thông qua một nghị quyết nhằm ngăn chặn Tổng thống Donald Trump tiếp tục cuộc chiến với Iran sau hơn ba tháng xung đột chưa có hồi kết.
Đồng minh quay lưng
Nghị quyết đã được thông qua với 215 phiếu thuận và 208 phiếu chống, khi bốn hạ nghị sĩ cùng đảng Cộng hòa với ông Trump đã thay đổi lập trường, bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết. Không có hạ nghị sĩ Dân chủ nào bỏ phiếu chống, và tổng cộng có bảy nghị sĩ không tham gia bỏ phiếu. Theo kết quả này, Hạ viện yêu cầu Nhà Trắng phải rút quân khỏi cuộc chiến, trừ khi Quốc hội Mỹ tuyên chiến hoặc cho phép sử dụng lực lượng quân sự đối với Iran.
Trước đó, ba nghị quyết về hạn chế quyền lực gây chiến đối với ông Trump đã thất bại tại Hạ viện. Do đó, việc thông qua nghị quyết lần này phản ánh sự lo lắng của một số đảng viên Cộng hòa về cách Tổng thống Trump xử lý cuộc xung đột. Kết quả bỏ phiếu cũng đánh dấu một nỗ lực hiếm hoi của lưỡng đảng nhằm kiềm chế quyền lực chiến tranh của chủ nhân Nhà Trắng.
“Việc thông qua nghị quyết báo hiệu một bước ngoặt quan trọng: ngày càng có nhiều đảng viên Cộng hòa lắng nghe các cử tri của họ, những người không muốn một cuộc chiến tranh ở Trung Đông”, Reuters dẫn lời hạ nghị sĩ Gregory Meeks (Dân chủ), người bảo trợ cho nghị quyết quyền lực chiến tranh và là thành viên cấp cao của Ủy ban Đối ngoại, phát biểu sau khi có kết quả.
Tuy nhiên, việc được thông qua ở Hạ viện chỉ mang tính biểu tượng, vì nghị quyết trên cần được Thượng viện thông qua mới có giá trị thực thi.
Thế khó cho Tổng thống Trump
Trả lời báo Thanh Niên vào ngày 4 tháng 6, chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O. Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế và lịch sử tại Đại học Hawaii - Thái Bình Dương) đánh giá: “Những gì đang diễn ra chứng minh người Iran đã chọn đúng chiến lược. Giới tinh hoa chính trị Mỹ không còn đủ kiên nhẫn và sẽ tìm kiếm hòa bình ngay khi thấy dấu hiệu bất mãn của cử tri. Để đạt được mục tiêu, Tổng thống Trump lẽ ra nên tiếp tục gây áp lực lên chế độ cầm quyền Iran cho đến khi Tehran phải chấp nhận một thỏa thuận. Giờ thì ông Trump đã hết thời gian.”
“Có thể cần thêm khoảng 10 ngày để Thượng viện Mỹ thông qua nghị quyết. Vì vậy, ông Trump phải đạt được một thỏa thuận tốt trước ngày 30 tháng 6 hoặc muộn nhất là chấp nhận những gì Iran đề nghị trước ngày 31 tháng 7. Điều này một lần nữa chứng minh rằng kết quả một cuộc chiến tranh không chỉ được quyết định trên chiến trường”, cựu đại tá Schuster đánh giá. Ngày 30 tháng 6 và 31 tháng 7 là các mốc thời gian cuối cùng mà Thượng viện bỏ phiếu và nghị quyết có giá trị thực thi.
Với các mốc thời gian trên, khó có khả năng Washington đủ sức khiến Tehran lùi bước, nhất là khi thực tế cho thấy Iran vẫn chống chịu hiệu quả và chế độ cầm quyền của nước này vẫn duy trì quyền lực. Trong khi đó, với khoảng thời gian ngắn ngủi còn lại, Tổng thống Trump khó có giải pháp nào khả thi để chiếm ưu thế nhiều hơn trước Tehran.
Trong phân tích gửi đến báo Thanh Niên, Tiến sĩ Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, chỉ ra rằng dù lệnh ngừng bắn được duy trì, eo biển Hormuz thực tế đang đóng cửa, gây tổn thất không nhỏ cho kinh tế toàn cầu. Cứ mỗi ngày Hormuz còn đóng cửa, mức độ thiệt hại càng tăng thêm, sức ép cũng trở nên lớn hơn với Tổng thống Trump.
Eo biển Hormuz chỉ mở cửa trở lại khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận, hoặc Mỹ phải điều động một lực lượng quân sự đủ lớn để đổ bộ vào Iran nhằm buộc mở cửa eo biển. Tổng thống Trump dường như đang muốn tránh sự leo thang quân sự đáng kể kéo Mỹ vào sâu hơn cuộc xung đột. Ngày 4 tháng 6, tờ The Wall Street Journal dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ Tổng thống Trump đã chia sẻ với các cấp dưới thân cận rằng ông chỉ tấn công trở lại Iran nếu có thêm binh sĩ Mỹ bị thiệt mạng trong cuộc chiến này. Điều này được hiểu rằng chính bản thân ông Trump hiện không muốn tái diễn tấn công.
Với thực tế như vậy, ông Trump khó có thể đạt một chiến thắng chính trị trong cuộc chiến Iran, dẫn đến ảnh hưởng không nhỏ cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào tháng 11 tới.
