Trong ngày làm việc đầu tiên, Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ VN) lần thứ XI đã tiến hành phiên trù bị. Các đại biểu đã thảo luận, hiệp thương cử Đoàn Chủ tịch và Đoàn Thư ký đại hội, thông qua chương trình và quy chế làm việc. Đồng thời, đại hội nghe báo cáo tình hình đại biểu, báo cáo kiểm điểm hoạt động của Ủy ban Trung ương, Đoàn Chủ tịch và Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ VN giai đoạn 2024-2026, cùng dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều lệ MTTQ VN và thảo luận các chương trình hành động nhiệm kỳ mới.
Dấu mốc lịch sử
Đại hội lần này được xem là dấu mốc lịch sử, mở đầu cho nhiệm kỳ vận hành bộ máy khi các tổ chức chính trị - xã hội và hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ chính thức trực thuộc MTTQ VN. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ VN Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh: Việc sắp xếp, tinh gọn các tổ chức chính trị - xã hội về dưới mái nhà chung của Mặt trận không chỉ là giải pháp cơ học nhằm giảm đầu mối hành chính hay tinh giản biên chế, mà là quyết tâm chính trị cao nhất, bước đi chiến lược hiện thực hóa quan điểm chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tổng Bí thư về một hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cấp thiết để đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Sự hội tụ này tạo nên không gian đoàn kết rộng lớn, quy tụ lực lượng nòng cốt, tiêu biểu của toàn xã hội, góp phần thực hiện tốt hơn vai trò, chức năng, nhiệm vụ của MTTQ VN trong giai đoạn mới. Các phong trào, cuộc vận động như xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, giảm nghèo bền vững hay chăm lo an sinh xã hội đều có sự tham gia đồng bộ, trách nhiệm của các tổ chức thành viên, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Khi cùng chung mục tiêu phục vụ nhân dân, các tổ chức không còn hoạt động riêng lẻ mà trở thành những cánh tay nối dài của Mặt trận, hướng tới nhiệm vụ cốt lõi là tập hợp, đoàn kết, phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
Bà Nông Thị Mai Huyền, Trưởng ban Tổ chức - Kiểm tra Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ VN, cho biết việc sắp xếp, thống nhất tinh gọn các cơ quan tham mưu giúp việc của Ủy ban Trung ương MTTQ VN và các tổ chức chính trị - xã hội đã được thực hiện từ Trung ương đến cấp cơ sở. Bước đầu, cơ quan giúp việc chung hoạt động ổn định, nâng cao chất lượng phối hợp, thống nhất hành động trong thực hiện phong trào thi đua yêu nước, giám sát, phản biện xã hội và các chương trình hành động của MTTQ VN.
Những điểm mới đột phá
Chánh văn phòng Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ VN Nguyễn Bình Minh thông tin, Dự thảo Báo cáo chính trị nhiệm kỳ mới đã xây dựng hệ thống giải pháp, nhiệm vụ vừa bao quát toàn diện các yêu cầu của Đảng và nhân dân, vừa cụ thể hóa để MTTQ các cấp và tổ chức thành viên dễ dàng triển khai. Các chỉ tiêu được đề ra cụ thể, rà soát kỹ lưỡng, đảm bảo tính khả thi cao và có thể đo lường hiệu quả thực hiện. Báo cáo chính trị lần này đặt ra trong bối cảnh đặc biệt, kế thừa những điểm ưu việt và có 3 nội dung trọng tâm: cụ thể hóa tinh thần các nghị quyết của Đảng; thể hiện vai trò, vị thế lớn hơn của Mặt trận trong xây dựng tương tác, đối tác với các tổ chức chính trị - xã hội và hội đoàn; bám sát các mục tiêu cụ thể.
Dự thảo Báo cáo chính trị đã đề ra 3 đột phá chiến lược: hoàn thiện cơ chế, đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động của MTTQ VN các cấp, tập trung hướng về cơ sở và địa bàn dân cư; nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát, phản biện xã hội theo hướng chủ động, từ sớm, từ xa, ngay từ khâu xây dựng chính sách; xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu tình hình mới.
Một điểm mới nổi bật khác so với nhiệm kỳ trước là bổ sung chương trình hành động số 7 về tham gia phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống MTTQ VN. Phó chánh Văn phòng Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ VN Nguyễn Bá Cát cho biết, thời gian qua, công tác phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị được MTTQ VN các cấp tập trung triển khai và đạt kết quả nổi bật: hoàn thiện hệ thống văn bản chỉ đạo cốt lõi như Đề án Chuyển đổi số MTTQ VN giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến 2035; Kiến trúc số MTTQ VN; Quy trình nghiệp vụ lõi trên môi trường số; Chiến lược dữ liệu, Kiến trúc dữ liệu MTTQ VN…
Các nền tảng số dùng chung, thống nhất phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo của MTTQ VN các cấp đã được đưa vào vận hành: Hệ thống Điều hành tác nghiệp MTTQ VN; Cổng Mặt trận số... Phong trào Bình dân học vụ số được triển khai tích cực, tạo lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Chuyển đổi số tạo cơ hội để Mặt trận đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường tương tác với nhân dân, nâng cao chất lượng nắm bắt, tổng hợp ý kiến, nguyện vọng của nhân dân, qua đó phát huy tốt hơn vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.
Chương trình hành động tập trung vào 3 trọng tâm chính nhận thức số - nền tảng số - dữ liệu số thông qua các giải pháp căn cơ: phong trào Bình dân học vụ số, phát triển hệ sinh thái các nền tảng số thống nhất, dùng chung, liên thông và xây dựng hệ cơ sở dữ liệu phục vụ ra quyết định của lãnh đạo Mặt trận các cấp. Từ nền tảng này, hoạt động của MTTQ VN nhiệm kỳ mới sẽ được đổi mới về phương thức, đúng với phương châm gần dân, sát dân, gần không gian số như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo.
Để Mặt trận thực sự là tiếng nói của nhân dân
Tháng 9/2025, tại Đại hội đại biểu Đảng bộ MTTQ, các đoàn thể Trung ương lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Điều tôi mong muốn nhất ở nhiệm kỳ này là thấy rõ sự đổi thay ở cấp cơ sở: họp ít hơn; làm việc, hành động nhiều hơn; ít khẩu hiệu hơn, nhưng kết quả nhiều hơn; ít thủ tục hơn, nhiều nụ cười của nhân dân hơn. Để hiện thực hóa chỉ đạo này, Dự thảo Báo cáo chính trị đã xây dựng kế hoạch hành động gắn kết chặt chẽ với cơ sở. Trong 15 chỉ tiêu nhiệm kỳ, có tới 12 chỉ tiêu gắn trực tiếp với cơ sở, đảm bảo hoạt động của Mặt trận thực sự đi vào đời sống người dân. Cùng đó là sự phân công nhiệm vụ chi tiết, quy định rõ đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, cấp chỉ đạo và tiến độ thực hiện cụ thể cho từng giai đoạn, với phương châm 3 dễ, 3 rõ, 3 đo. Đồng thời, đổi mới công tác lắng nghe ý kiến nhân dân thông qua nền tảng Mặt trận số để tiếp nhận phản hồi 24/7 và tổ chức các diễn đàn Nghe dân nói ở tất cả các cấp.
Công tác đảm bảo an sinh xã hội cũng là trọng tâm của nhiệm kỳ mới. Theo Trưởng ban Công tác xã hội Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ VN Cao Xuân Thạo, các hoạt động an sinh sẽ đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Chính phủ, Mặt trận đóng vai trò nòng cốt kêu gọi sự vào cuộc của nhân dân và cộng đồng. Đồng thời, tận dụng công nghệ số, xây dựng Bản đồ tương tác dân sinh để khảo sát và mô phỏng nhu cầu, rủi ro của đồng bào tại các vùng khó khăn, vùng thiên tai, tăng cường khả năng ứng phó nhanh và tổ chức vận động cộng đồng hiệu quả hơn khi có tình huống khẩn cấp. MTTQ VN sẽ tăng cường phân công, phối hợp với các tổ chức thành viên như Hội Chữ thập đỏ Việt Nam để tạo hiệu ứng lan tỏa và hiệu quả tốt nhất.
Về công tác giám sát, phản biện xã hội, bà Phạm Thị Hồng, Phó trưởng ban Dân chủ, giám sát và phản biện xã hội Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ VN, cho biết Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực luôn xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm. Ban Thường trực đã chỉ đạo tiếp tục thực hiện và nghiên cứu, ban hành hướng dẫn Tháng nghe dân nói, đồng thời ban hành hướng dẫn thực hiện hiệu quả các quy định về dân chủ ở cơ sở, hiện thực hóa phương châm Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng. Mục tiêu cuối cùng là thực hiện hiệu quả quyền và trách nhiệm của MTTQ VN, đáp ứng yêu cầu của Đảng và kỳ vọng của nhân dân, đảm bảo tinh thần trọng dân, gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân tốt hơn nữa.
Chiều 10/5, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ VN Bùi Thị Minh Hoài đã trực tiếp đến Trung tâm Hội nghị quốc gia kiểm tra các khâu chuẩn bị cuối cùng cho Đại hội. Đại hội có sự tham dự của hơn 1.300 đại biểu, với chủ đề Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển. Đại hội có 7 chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031, kế thừa và phát huy 6 chương trình hành động nhiệm kỳ 2024-2029, bổ sung chương trình mới về tham gia phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống MTTQ VN.
Phó chủ tịch, Tổng thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ VN Hà Thị Nga cho biết, yêu cầu và đòi hỏi của Đại hội XI là rất lớn, đòi hỏi sự tập trung cao độ của các tiểu ban. Đến thời điểm hiện nay, công tác chuẩn bị văn kiện, hậu cần, tuyên truyền đều đã hoàn thành. Với sự chuẩn bị công phu và tinh thần đổi mới mạnh mẽ, đại hội hứa hẹn mở ra một chương mới đầy năng động và hiệu quả cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
