Theo nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La 2026, thế giới đang đối mặt với ba cuộc khủng hoảng lớn: khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Phát biểu này được Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhắc lại tại cuộc tọa đàm đầu tiên giữa các chính đảng Đông Nam Á, diễn ra trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh rằng các cuộc khủng hoảng này đang hội tụ rõ nét tại châu Á-Thái Bình Dương, tác động trực tiếp đến đời sống của người dân Đông Nam Á. Các nước trong khu vực đang đứng trước những thách thức mới trên con đường đạt được các thành tựu kinh tế-xã hội mới. Nhiều động lực tăng trưởng truyền thống gặp trở ngại; tự do hóa thương mại, toàn cầu hóa và liên kết kinh tế quốc tế đang chịu những cơn gió ngược.
Khu vực Đông Nam Á liên tục chứng kiến nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng. Mặc dù châu Á-Thái Bình Dương vẫn là đầu tàu liên kết kinh tế quốc tế, môi trường an ninh trở nên rủi ro hơn, triển vọng kinh tế còn nhiều khó khăn. Phương cách ASEAN, vốn là chìa khóa thành công trong việc thúc đẩy một cộng đồng thống nhất và đoàn kết, đang gặp thêm chướng ngại trong việc phát huy đối thoại trong và ngoài ASEAN. Luật pháp quốc tế và các thể chế đa phương đối mặt với thách thức chưa từng có. Các xung đột tiếp tục xảy ra với những chiều kích khó tưởng tượng chỉ vài năm trước. Hòa bình và ổn định cho phát triển trở nên mong manh ở cả phạm vi toàn cầu và khu vực.
Tăng cường hợp tác giữa các chính đảng là yêu cầu chiến lược
Trong bối cảnh phức tạp đó, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh: "Tương lai của ASEAN phụ thuộc vào hành động của mỗi chúng ta." Để ASEAN vượt qua thách thức, giữ vững đoàn kết và tự chủ chiến lược, hợp tác ASEAN không chỉ dừng ở kênh nhà nước, chính phủ và nghị viện, mà cần được củng cố từ nền tảng chính trị của mỗi quốc gia: các chính đảng. "Tăng cường hợp tác giữa các chính đảng Đông Nam Á không chỉ là một sáng kiến giao lưu, mà là một yêu cầu mang tính chiến lược," Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhận định.
Hợp tác chính đảng đưa ASEAN đến gần người dân hơn và quy tụ sức mạnh của toàn xã hội. Là lực lượng gắn bó trực tiếp với các tầng lớp nhân dân, các chính đảng tạo cầu nối hai chiều: đưa quyết sách của ASEAN vào đời sống người dân và đưa tiếng nói của người dân lên tầm khu vực. Đây cũng là kênh huy động sự đồng thuận xã hội rộng rãi để ứng phó các thách thức chung từ biến đổi khí hậu, an ninh mạng đến phát triển bền vững và kinh tế số.
Ngoài ra, hợp tác chính đảng tạo điểm tựa cho sự ổn định và tính liên tục của các cam kết chính trị dài hạn, trước mắt là triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Hành trình 20 năm này đòi hỏi nỗ lực bền bỉ và sự đồng thuận xuyên suốt giữa các chính đảng. Ở châu Á đã có Hội nghị quốc tế các chính đảng châu Á (ICAPP), nhưng ASEAN vẫn chưa có kênh kết nối chính đảng riêng. Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng hợp tác chính đảng có thể hướng tới một kênh trao đổi linh hoạt bổ sung trong khu vực.
Các chính đảng chia sẻ trách nhiệm vì tương lai ASEAN
Dù mỗi quốc gia có điều kiện chính trị và thực tiễn phát triển khác nhau, các chính đảng trong khu vực đều chia sẻ trách nhiệm đối với tương lai hòa bình, ổn định và vững mạnh của ASEAN. Ý kiến thảo luận của các đại biểu tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 thể hiện tinh thần trách nhiệm và quyết tâm chung trong việc đóng góp vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Đồng chí Bounleua Phandanouvong, Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, khẳng định lòng tin là huyết mạch, chất keo gắn kết cộng đồng quốc tế. Việc tăng cường lòng tin giữa các chính đảng ở Đông Nam Á là vô cùng quan trọng. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tin rằng lòng tin chính trị phải bắt rễ từ các nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và không can thiệp công việc nội bộ. Các mối quan hệ phải được dẫn dắt bởi Phương cách ASEAN, nhấn mạnh tham vấn, xây dựng đồng thuận và tránh đối đầu. Ông cũng nêu ba hướng hợp tác: tăng cường đối thoại và trao đổi kinh nghiệm; phát huy vai trò cầu nối trong kết nối kinh tế-xã hội; và bảo vệ vai trò trung tâm của ASEAN.
Ông Lee Hong Chuang, đại biểu Quốc hội Singapore thuộc Đảng Hành động Nhân dân (PAP), đánh giá cao vai trò của đối thoại chính trị trong củng cố lòng tin và hiểu biết lẫn nhau. Thành công của ASEAN không chỉ từ các thỏa thuận chính thức mà còn dựa trên lòng tin, mối quan hệ bền chặt và tinh thần giải quyết thách thức chung. Ông chia sẻ kinh nghiệm Singapore về quản trị hiệu quả, tầm nhìn dài hạn, niềm tin xã hội và nền kinh tế mở, đồng thời khẳng định đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN là yếu tố không thể thiếu cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng khu vực.
Tiến sĩ Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao Việt Nam, giải thích lý do đề xuất tổ chức đối thoại liên đảng: các cơ chế hiện nay thiếu kênh trao đổi giữa các đảng chính trị, cần bổ sung mắt xích quan trọng trong mạng lưới hợp tác khu vực. Ông kỳ vọng cơ chế này sẽ nhận được sự ủng hộ để trở thành diễn đàn thường xuyên, tăng cường kết nối giữa các đảng, người dân, chính phủ và các chủ thể khác.
Tiến sĩ Andi Widjajanto, Đại diện Đảng Dân chủ Đấu tranh Indonesia, đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam trong việc tổ chức tọa đàm giữa các chính đảng Đông Nam Á, coi đây là không gian cần thiết để tăng cường đối thoại. Ông mong cơ chế này được duy trì thường xuyên nhằm củng cố lòng tin, thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau và tăng cường gắn kết trong Cộng đồng ASEAN.
