Quốc Hội Thảo Luận Sửa Đổi Luật Thủ Đô: Bệ Phóng Cho Hà Nội Giải Quyết Ùn Tắc, Ô Nhiễm
Chiều ngày 8/4, trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng nhằm tạo ra bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết các vấn đề cấp bách như ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường, đồng thời hướng tới mô hình phát triển bền vững.
Phân Quyền Tối Đa: Nguyên Tắc "Hà Nội Quyết, Hà Nội Làm, Hà Nội Chịu Trách Nhiệm"
Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, tại kỳ họp khóa XV, Quốc hội đã ban hành tổng cộng 89 luật, tạo nên sự thay đổi lớn trong hệ thống pháp luật. Nhiều quy định mới đã có bước phát triển vượt trội so với Luật Thủ đô hiện hành, khiến một số cơ chế của luật này không còn theo kịp. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách cần tiếp tục sửa đổi Luật Thủ đô để bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật mới.
Theo Chủ tịch Quốc hội, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là tiền đề quan trọng để tiến tới xây dựng Luật đô thị đặc biệt. Tinh thần chính của lần sửa đổi là phân cấp, phân quyền toàn diện và tối đa cho chính quyền thành phố Hà Nội, dựa trên nguyên tắc: "Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm". Dự thảo luật bao gồm 7 điểm nổi bật, trong đó có việc mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật, bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý, và tăng cường thẩm quyền tổ chức bộ máy cho Hội đồng nhân dân thành phố.
Công Cụ Mạnh Mẽ Trong Quản Lý Đô Thị Và Tầm Nhìn Dài Hạn
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh, việc cho phép áp dụng các biện pháp xử lý đối với trường hợp vi phạm sẽ trở thành công cụ mạnh mẽ trong quản lý đô thị. Đặc biệt, điều này giúp xử lý hiệu quả các công trình vi phạm quy hoạch, xây dựng không phép, vi phạm phòng cháy chữa cháy hoặc môi trường, qua đó góp phần bảo đảm kỷ cương quản lý đô thị.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội chỉ ra rằng quy hoạch Hà Nội thời gian qua còn chưa bài bản. Do đó, thành phố cần có tầm nhìn dài hạn, thậm chí tầm nhìn 100 năm trong quy hoạch đô thị. Quy hoạch phải được công bố rõ ràng cho toàn dân biết, đi đôi với triển khai xây dựng, công tác bồi thường, tái định cư và thu hồi đất.
Hướng Tới Mô Hình Phát Triển Bền Vững Và Đô Thị Đa Trung Tâm
Theo Chủ tịch Quốc hội, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này cần bảo đảm một số nguyên tắc quan trọng như: phân quyền triệt để cho Hà Nội; có cơ chế bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo; tăng cường công cụ quản lý đô thị một cách mạnh mẽ; hướng tới mô hình phát triển bền vững. Điều này nhấn mạnh kinh tế tri thức, đô thị đa trung tâm, bảo đảm liên kết vùng sông Hồng và bảo tồn văn hóa, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hà Nội theo định hướng "Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc".
Chủ tịch Quốc hội cũng khẳng định: "Luật Thủ đô hết sức quan trọng, có tầm nhìn chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước trong xây dựng Thủ đô vươn tầm khu vực và quốc tế. Nếu được hoàn thiện theo hướng cân bằng giữa trao quyền mạnh, kiểm soát chặt, minh bạch cao, Luật sẽ trở thành bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội; đồng thời tạo động lực bứt phá phát triển kinh tế trong thời gian tới".
Đồng Thuận Cao Từ Các Đại Biểu Quốc Hội
Tham gia thảo luận, Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, ngoài Luật Thủ đô 2012 (được sửa đổi, bổ sung vào năm 2024), thời gian qua, Quốc hội đã kịp thời ban hành nhiều cơ chế đặc thù nhằm hỗ trợ Hà Nội tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế. Tiêu biểu là Nghị quyết 188 cho phép triển khai cơ chế, chính sách đặc biệt để phát triển mạng lưới đường sắt đô thị; tiếp đó là Nghị quyết 258 ngày 11/12/2025 về cơ chế, chính sách đặc biệt để triển khai các dự án quan trọng trên địa bàn Thủ đô.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều điểm nghẽn, đặc biệt trong các lĩnh vực như ô nhiễm môi trường, giao thông, xử lý rác thải, ngập úng, phòng cháy chữa cháy và ứng phó biến đổi khí hậu. Đại biểu dẫn chứng thực tế Hà Nội thường xuyên nằm trong nhóm các thành phố ô nhiễm không khí cao trên thế giới. Từ đó, ông bày tỏ sự đồng thuận cao với dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) và đề nghị sớm thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.
Cuộc Cách Mạng Về Thể Chế Ở Cấp Địa Phương
Đại biểu Quốc hội Vương Quốc Thắng (đoàn Thành phố Đà Nẵng) nhận định, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này thể hiện một bước chuyển rất đáng ghi nhận, từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, từ cơ chế "xin phép" sang cơ chế phân quyền tối đa. Ông cho rằng: "Dự thảo luật thực sự là một cuộc cách mạng về thể chế ở cấp địa phương".
Theo thống kê từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), dự thảo luật trao cho chính quyền Hà Nội 192 thẩm quyền. Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Tuy nhiên, nhiều quyền được giao cho chính quyền Hà Nội là hoàn toàn mới, chưa có quy định trong pháp luật hiện hành.
Đại biểu Vương Quốc Thắng cũng băn khoăn về việc sau khi luật được thông qua, cơ quan nào sẽ là cơ quan ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành, và thời hạn của những văn bản này là bao giờ. Ông đề xuất cần bổ sung quy định về thời hạn tối đa để Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành các văn bản thi hành Luật Thủ đô, đồng thời có cơ chế báo cáo công khai tiến độ trên Cổng thông tin điện tử của Thành phố để cộng đồng doanh nghiệp và xã hội giám sát.
Nhìn chung, việc sửa đổi Luật Thủ đô được kỳ vọng sẽ giúp Thủ đô có cơ chế đủ mạnh để chủ động giải quyết các vấn đề đô thị, phát triển Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, đa tầng, đa trung tâm; trở thành thành phố có chất lượng sống tốt, người dân hạnh phúc.
