Trong bài viết "Báo chí Cách mạng Việt Nam trong thời đại số", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt báo chí trong dòng chảy thông tin trên không gian số, khẳng định khi thông tin quá nhiều, xã hội càng cần những địa chỉ đáng tin cậy. Ông nhấn mạnh: "Báo chí phải là nơi nhân dân tìm đến khi cần sự xác nhận đáng tin cậy, không phải nơi chạy theo xu hướng. Xã hội cần nơi tin cậy để hiểu đúng sự thật. Người dân cần biết việc gì đã xảy ra, vì sao xảy ra, tác động đến ai, trách nhiệm thuộc về đâu và giải pháp nào có cơ sở."
Báo chí số: Đúng hơn, sâu sắc hơn, có ích hơn
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng trên không gian số, báo chí càng cần có những tác phẩm giàu dữ liệu, đa dạng nội dung, phong phú cách diễn đạt, sâu về phân tích chính sách. Nhiều vấn đề từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, cải cách hành chính, chính sách an sinh đến biến động kinh tế quốc tế đều khó nắm bắt nếu chỉ đọc những mẩu tin rời rạc. Ông đúc kết: "Trách nhiệm của báo chí không chỉ là nhanh hơn, mà trước hết phải đúng hơn, sâu sắc hơn, có ích hơn."
Về chuyển đổi số trong báo chí, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đây phải là cuộc đổi mới toàn diện về tư duy lãnh đạo, mô hình tòa soạn, quy trình sản xuất, quản trị dữ liệu, phân phối nội dung, đo lường công chúng, kinh tế báo chí và văn hóa nghề nghiệp. Ông khẳng định: "Báo chí số không phải là báo chí cũ đặt lên nền tảng mới, mà là cách tổ chức mới trong bối cảnh mới."
Thống nhất chuẩn mực trên mọi nền tảng
Theo Tổng Bí thư, trong tòa soạn số, mỗi tác phẩm cần được nhìn như một sản phẩm thông tin có mục tiêu rõ ràng; mọi hình thức thể hiện phải tuân thủ chuẩn mực: chính xác, nhân văn, có kiểm chứng, có trách nhiệm; tránh tình trạng nghiêm túc trên trang chính nhưng dễ dãi trên nền tảng phụ. Ông nêu yêu cầu: "Báo chí càng đa nền tảng, càng phải thống nhất chuẩn mực."
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cao vai trò của dữ liệu với báo chí, coi dữ liệu là nền tảng của kiểm chứng và phương tiện xây dựng, chuyển tải tác phẩm thuyết phục, toàn diện hơn. Ông phân tích: "Khi dữ liệu được xây dựng và quản trị tốt, báo chí sẽ tăng sức thuyết phục và có khả năng phát hiện vấn đề từ sớm."
Chủ động trước nền tảng xuyên biên giới
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cập quyền chủ động trước các nền tảng xuyên biên giới, kiên quyết rằng báo chí không thể để lệ thuộc vào thuật toán bên ngoài. Nếu chỉ chạy theo lượt xem và cơ chế đề xuất, báo chí dễ mất dữ liệu độc giả, mất quyền phân phối, mất bản sắc và chịu rủi ro khi thuật toán thay đổi. Thay vào đó, cần khai thác nền tảng toàn cầu, đồng thời xây dựng kênh riêng, cộng đồng độc giả riêng, dữ liệu riêng và thương hiệu tin cậy riêng.
Về chủ quyền thông tin quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh báo chí cách mạng phải là lực lượng chủ lực bảo vệ chủ quyền ấy. Việt Nam cần một nền báo chí đối ngoại số mạnh, đa ngôn ngữ, đa phương tiện, có khả năng chuyển tải thông điệp bằng ngôn ngữ hiện đại và bản sắc Việt Nam.
Kinh tế báo chí số phục vụ sứ mệnh
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định kinh tế báo chí số không đối lập với mục tiêu của báo chí cách mạng; kinh tế báo chí phải phục vụ sứ mệnh báo chí. Báo chí cần nguồn thu mới từ thuê bao số, bản quyền, dữ liệu và sản phẩm chuyên sâu. Ông cũng nêu vấn đề bản quyền báo chí trong môi trường số và AI, đề nghị bảo vệ nghiêm túc bản quyền, vì nội dung báo chí là kết quả lao động sáng tạo, tác nghiệp, kiểm chứng, biên tập, đầu tư tài chính và trách nhiệm pháp lý. Ông đúc kết: "Bảo vệ bản quyền là bảo vệ lao động chân chính và chất lượng thông tin trong xã hội."
Nhà báo trong kỷ nguyên số
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng nhà báo trong kỷ nguyên số phải biết làm việc với dữ liệu, công cụ số, mạng xã hội, nguồn tin mở và chuẩn mực an toàn thông tin; cần tránh tình trạng đăng trước kiểm chứng sau hay để mạng xã hội dẫn dắt. Ông nhấn mạnh: "Người làm báo không được phép đánh đổi uy tín để tăng lượt xem." Ông nêu ba câu hỏi quan trọng trước khi đăng bài: Có đúng không, có cần thiết không, có ích cho xã hội không?
Lãnh đạo cơ quan báo chí cũng phải thay đổi: Tổng biên tập trong tòa soạn số không chỉ duyệt nội dung, mà còn phải kiến tạo chiến lược sản phẩm, dữ liệu, công chúng, công nghệ và nhân lực. Cơ quan báo chí cần văn hóa làm việc mới: chuyên nghiệp, kỷ luật trong kiểm chứng, nhanh nhạy trong phản ứng, cởi mở với đổi mới, sẵn sàng thử nghiệm nhưng không dễ dãi với chuẩn mực.
Kỷ cương báo chí và kiểm chứng thông tin quốc gia
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu kỷ cương báo chí phải được giữ nghiêm. Thể chế phải bảo vệ quyền tác nghiệp đúng pháp luật, khuyến khích đổi mới sáng tạo, tạo hành lang cho tòa soạn số, kinh tế báo chí số, báo chí dữ liệu, bảo vệ bản quyền và sử dụng AI có trách nhiệm. Một nhiệm vụ cấp thiết là hình thành năng lực kiểm chứng thông tin ở quy mô quốc gia, với sự kết nối giữa cơ quan quản lý, cơ quan báo chí chủ lực, chuyên gia công nghệ, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp nền tảng và cộng đồng để phát hiện, xác minh, cảnh báo, phản bác tin giả, giả mạo phát ngôn, giả mạo hình ảnh cơ quan nhà nước và hoạt động tán phát gây nhiễu thông tin.
Công chúng là trung tâm
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhìn nhận quá trình đổi mới báo chí cần đặt công chúng ở vị trí trung tâm. Công chúng số không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn phản hồi, đặt câu hỏi, kiểm chứng ngược, góp ý, cung cấp dữ liệu và đòi hỏi báo chí minh bạch hơn. Báo chí phải biết lắng nghe nhưng không chạy theo mọi cảm xúc tức thời. Với tranh luận trên môi trường số, ông khuyến khích báo chí tôn trọng tranh luận, nhưng không dung dưỡng thông tin độc hại. Với giới trẻ, báo chí có thể đổi mới bằng ngôn ngữ, định dạng, nền tảng phù hợp nhưng không hạ thấp chuẩn mực.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong các cơ quan báo chí và mỗi nhà báo biến truyền thống cách mạng thành động lực cho đổi mới. Ông nêu định hướng: "Các cơ quan báo chí cần trở thành một tòa soạn số hiện đại, một trung tâm dữ liệu và tri thức, một địa chỉ tin cậy của nhân dân."
