Chi tiêu toàn cầu cho vũ khí hạt nhân đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục trong năm 2024, đạt 105 tỷ USD, theo một báo cáo mới được công bố. Con số này vượt qua kỷ lục trước đó là 100 tỷ USD vào năm 2022, phản ánh sự leo thang căng thẳng địa chính trị và các nỗ lực hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân trên toàn thế giới.
Nguyên nhân chính dẫn đến tăng chi tiêu
Báo cáo từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) chỉ ra rằng Mỹ, Nga và Trung Quốc là ba quốc gia chi tiêu nhiều nhất cho vũ khí hạt nhân, chiếm hơn 80% tổng chi tiêu toàn cầu. Các yếu tố thúc đẩy bao gồm việc thay thế các đầu đạn cũ, phát triển hệ thống tên lửa mới và tăng cường năng lực răn đe.
Mỹ dẫn đầu với ngân sách lớn
Mỹ chiếm phần lớn nhất với 45 tỷ USD, tập trung vào chương trình hiện đại hóa bom hạt nhân B61 và tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) mới. Nga đứng thứ hai với 35 tỷ USD, chủ yếu dành cho việc nâng cấp kho vũ khí hạt nhân chiến thuật và phát triển tên lửa siêu vượt âm. Trung Quốc tăng chi tiêu lên 15 tỷ USD, mở rộng kho dự trữ đầu đạn hạt nhân và hiện đại hóa hệ thống phóng.
Tác động đến an ninh toàn cầu
Sự gia tăng chi tiêu này làm dấy lên lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới. Các nhà phân tích cảnh báo rằng việc đầu tư ồ ạt vào vũ khí hạt nhân có thể làm suy yếu các hiệp ước kiểm soát vũ khí hiện có và gia tăng nguy cơ xung đột. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc đã kêu gọi các nước giảm căng thẳng và thúc đẩy giải trừ quân bị.
Phản ứng từ cộng đồng quốc tế
Nhiều quốc gia và tổ chức phi chính phủ đã lên tiếng chỉ trích xu hướng này. Họ cho rằng nguồn lực khổng lồ dành cho vũ khí hạt nhân lẽ ra nên được sử dụng cho các mục tiêu phát triển bền vững như y tế, giáo dục và biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, các cường quốc hạt nhân biện minh rằng việc hiện đại hóa là cần thiết để duy trì khả năng răn đe trong bối cảnh môi trường an ninh thay đổi.
Triển vọng tương lai
Dự báo chi tiêu cho vũ khí hạt nhân sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới, khi các quốc gia như Ấn Độ, Pakistan và Triều Tiên cũng đang mở rộng chương trình hạt nhân của mình. Các chuyên gia kêu gọi đối thoại quốc tế mạnh mẽ hơn để ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang không kiểm soát và thúc đẩy các biện pháp xây dựng lòng tin.
