Kuwait bắn nhầm tiêm kích Mỹ: Sự cố mới trong loạt tai nạn quân sự đáng tiếc
Việc 3 tiêm kích F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ bị Kuwait bắn nhầm vào ngày 2.3 được xem là trường hợp mới nhất cho thấy dù với công nghệ tiên tiến và kế hoạch kỹ lưỡng, những sự cố như trên vẫn có khả năng xảy ra. Đặc biệt, trong bối cảnh chiến sự Trung Đông hiện tập trung vào các cuộc tấn công đường không, rủi ro này càng trở nên đáng lo ngại.
Chi tiết vụ việc và phản ứng từ CENTCOM
Trên mạng xã hội X ngày 2.3, Bộ Chỉ huy trung tâm (CENTCOM) của Mỹ đã xác nhận Kuwait thừa nhận bắn nhầm tiêm kích đồng minh. Các phi công đã kịp thời phóng ghế thoát hiểm và đều an toàn. Một cảnh quay trên mạng xã hội ghi lại khoảnh khắc một phi công F-15 bị người dân Kuwait tiếp cận với tâm lý đề phòng, do nghi ngờ là phi công Iran. Căng thẳng chỉ lắng xuống sau khi danh tính phi công Mỹ được xác nhận.
Theo trang The War Zone, đây không phải là lần đầu tiên quân đội Mỹ liên quan đến sự cố bắn nhầm kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Lịch sử quân sự ghi nhận nhiều vụ việc tương tự với hậu quả nghiêm trọng.
Vụ bắn nhầm trực thăng Black Hawk năm 1994: Thảm kịch đẫm máu
Xét về quy mô thương vong, vụ bắn nhầm trực thăng UH-60 Black Hawk của Mỹ tại Iraq ngày 19.4.1994 là một trong những thảm kịch nặng nề nhất trong hơn ba thập niên qua, với 26 người thiệt mạng. Khi đó, hai trực thăng Black Hawk và phi hành đoàn đang trên đường thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ người tị nạn Kurd ở Thổ Nhĩ Kỳ sau chiến tranh vùng Vịnh năm 1991.
Trên trực thăng chở theo quân nhân và quan chức từ nhiều nước như Mỹ, Anh, Pháp, Thổ Nhĩ Kỳ. Nhiệm vụ còn có sự tham gia của máy bay cảnh báo sớm (AWACS) E-3 của Không quân Mỹ để đảm bảo thông tin. Tuy nhiên, phi công của hai tiêm kích F-15 Mỹ đang tuần tra khu vực đã nhầm lẫn hai chiếc UH-60 thành trực thăng Mi-25 của Iraq và bắn rơi chúng xuống lãnh thổ Iraq. Toàn bộ 26 người trên hai trực thăng đã thiệt mạng.
Các cuộc điều tra sau đó chỉ ra rằng phi công F-15 không thể liên lạc với máy bay AWACS để cập nhật thông tin, trong khi việc xác định bằng mắt thường gặp nhiều khó khăn. Sự kiện này nhấn mạnh sự phức tạp của các hoạt động quân sự trong môi trường chiến trường.
Hệ thống Patriot liên tiếp bắn nhầm đồng minh năm 2003
Năm 2003, hệ thống phòng không Patriot của Lục quân Mỹ đã gây ra hai vụ bắn nhầm đáng tiếc. Vào ngày 2.4.2003, chiếc tiêm kích F/A-18C của Hải quân Mỹ bị hai khẩu đội Patriot nhận dạng nhầm thành tên lửa chống bức xạ của Iraq. Do hai lần nhận dạng cách nhau không lâu, kíp phóng đã khai hỏa hai tên lửa Patriot, bắn hạ chiếc F/A-18C và khiến phi công trung úy Nathan Dennis White thiệt mạng.
Một sự cố tương tự xảy ra vào ngày 22.3.2003, khi máy bay trinh sát Tornado của Không quân Hoàng gia Anh bị phòng không Patriot của Mỹ nhận dạng nhầm thành tên lửa Iraq. Tổ đội Patriot đã khai hỏa, và dù chiếc Tornado cố gắng tự vệ, hai thành viên phi hành đoàn đã thiệt mạng ngay khi bị tên lửa bắn trúng. Những vụ việc này cho thấy những hạn chế trong khả năng nhận dạng của hệ thống Patriot dù được trang bị công nghệ cao.
Vụ bắn nhầm máy bay đồng đội ở Trung Đông năm 2024
Vụ việc gần nhất trước khi chiến sự Trung Đông bùng phát tuần trước là khi tiêm kích F/A-18F Super Hornet của Hải quân Mỹ bị tàu chiến cùng đơn vị bắn nhầm vào ngày 22.12.2024. Sự cố xảy ra giữa thời điểm căng thẳng biển Đỏ leo thang do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen.
Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Harry S. Truman khi đó phải đối mặt với các đợt tấn công từ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Houthi. Chiếc Super Hornet đã trở lại tàu sân bay tiếp nhiên liệu rồi lại cất cánh hỗ trợ phòng không. Trong quá trình đánh chặn, tàu tuần dương lớp Ticonderoga USS Gettysburg của Mỹ đã nhận nhầm máy bay đồng đội là tên lửa chống hạm của Houthi và phóng tên lửa đáp trả. May mắn, hai phi công đã kịp thời dùng ghế phóng thoát hiểm và được cứu sống.
Những sự cố này, từ vụ Black Hawk 1994 đến Patriot 2003 và gần đây là Kuwait bắn nhầm, đều cho thấy rằng dù công nghệ quân sự không ngừng phát triển, yếu tố con người và sự phức tạp của môi trường chiến trường vẫn có thể dẫn đến những tai nạn đáng tiếc. Điều này đặt ra câu hỏi về việc cải thiện hệ thống nhận dạng và phối hợp trong các hoạt động quân sự, đặc biệt là trong bối cảnh Trung Đông đang nóng bỏng với các cuộc xung đột.
