Vào sáng ngày 8 tháng 6, lần đầu tiên một máy bay không người lái (UAV/drone) có nguồn gốc nước ngoài đã bị các máy bay chiến đấu của NATO bắn hạ trong không phận Latvia. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc bảo vệ không phận các nước vùng Baltic trước các mối đe dọa từ bên ngoài.
Theo thông báo chính thức từ Lực lượng Vũ trang Quốc gia Latvia (NBS), các máy bay chiến đấu Rafale của Pháp, đang thực hiện sứ mệnh Tuần tra Không phận Baltic của NATO, đã tiến hành bắn hạ chiếc drone này. NBS đăng tải trên mạng xã hội X: "Các máy bay chiến đấu của liên minh đã bắn hạ thành công một máy bay không người lái bay vào không phận Latvia!" Bộ trưởng Ngoại giao Latvia, bà Baiba Braze, đã chia sẻ lại thông điệp này và bày tỏ lòng biết ơn đối với Pháp vì hành động kịp thời.
Chi tiết vụ việc
Theo các nhà chức trách, chiếc drone xâm nhập không phận Latvia được cho là bị ảnh hưởng bởi tác chiến điện tử từ phía Nga. Vụ việc xảy ra tại khu vực Latgale, thuộc miền Đông đất nước. Vào khoảng 9 giờ 20 phút sáng ngày 8 tháng 6 (theo giờ địa phương), NBS đã phát cảnh báo về mối đe dọa tiềm ẩn đối với không phận tại các khu vực Alūksne, Ludza, Balvi, Rēzekne và thành phố Rēzekne.
Người dân được khuyến cáo ở trong nhà, tuân thủ nguyên tắc "hai bức tường" (có ít nhất hai bức tường ngăn cách với bên ngoài), không tiếp cận các vật thể đáng ngờ và liên hệ ngay với số khẩn cấp 112 nếu phát hiện drone bay thấp. Hệ thống cảnh báo qua phát sóng di động đã được kích hoạt, bao gồm cả cảnh báo vàng và cam. Đến khoảng 10 giờ 30 phút cùng ngày, NBS xác nhận mối đe dọa đã kết thúc.
Bối cảnh và các sự kiện liên quan
Latvia – một quốc gia thành viên NATO và Liên minh châu Âu (EU), có đường biên giới với cả Nga và Belarus – đã chứng kiến sự gia tăng các vụ việc liên quan đến drone trong những tháng gần đây. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên NATO bắn hạ một drone xâm nhập không phận Latvia kể từ khi các drone có nguồn gốc nước ngoài xuất hiện trong khu vực.
Trước đó, vào tháng 5, một số drone liên quan đến cuộc xung đột Nga-Ukraine đã xâm nhập hoặc rơi xuống lãnh thổ Latvia, gây ra nhiều cảnh báo và thậm chí dẫn đến hậu quả chính trị, như việc ông Andris Spruds từ chức Bộ trưởng Quốc phòng Latvia và chính phủ của bà Evika Silina sụp đổ. Vào ngày 3 tháng 6, một cảnh báo tương tự tại Alūksne đã được ban hành nhưng không xác nhận được sự hiện diện của drone. Một drone khác cũng từng bị máy bay NATO bắn hạ trên không phận Estonia.
Tác động từ cuộc xung đột Nga-Ukraine
Ukraine gần đây đã tăng cường các cuộc tấn công bằng drone tầm xa nhằm vào Nga, bao gồm cả khu vực Biển Baltic. Một số drone quân sự của Ukraine đã xâm phạm không phận của Phần Lan, Latvia, Litva và Estonia. Kiev đổ lỗi cho Moscow về các vụ việc này, cho rằng đó là kết quả của việc Nga sử dụng tác chiến điện tử để tác động đến đường bay của drone.
Tại cuộc họp báo lúc 12 giờ 30 phút ngày 8 tháng 6, Bộ trưởng Quốc phòng Latvia, ông Raivis Melnis, đã đánh giá cao vai trò của các lực lượng vũ trang và các đối tác NATO trong việc thông báo kịp thời và xử lý tình huống. Ông cho biết các nhà chức trách đang tiến hành tìm kiếm các mảnh vỡ của drone để xác định nguồn gốc và khả năng của nó. Khi được hỏi về chi phí cho việc huy động máy bay và bắn hạ drone, vị Bộ trưởng nhấn mạnh: "Chúng ta không nên tính toán tiền bạc khi nói đến an ninh quốc gia." Không có báo cáo về thương vong hoặc thiệt hại vật chất.
Cam kết của NATO
Sự kiện này khẳng định cam kết của NATO trong việc bảo vệ không phận các nước Baltic. Latvia cùng các đồng minh liên tục giám sát không phận và đã tăng cường khả năng phòng không tại biên giới phía Đông. Các máy bay Rafale của Pháp đã triển khai tại căn cứ không quân Šiauliai (Litva) từ tháng 4 để thực hiện sứ mệnh Tuần tra Không phận Baltic.
Vụ việc một lần nữa nhấn mạnh tính phức tạp của an ninh khu vực, nơi các drone từ cuộc xung đột Nga-Ukraine có thể bị ảnh hưởng bởi tác chiến điện tử và xâm nhập không phận các nước láng giềng. Sự hợp tác chặt chẽ giữa Latvia và NATO là yếu tố then chốt để đối phó với những thách thức an ninh mới nổi.
